1 00:01:47,680 --> 00:01:51,800 Soñj hoc'h eus pa'z eus bet lazhet un den evit ar wech kentañ? 2 00:01:51,960 --> 00:01:55,000 Evel ma vefe ken diwezhañ. 3 00:01:57,080 --> 00:01:58,960 Setu ar pezh en deus tapet ac'hanon, d'am soñj. 4 00:01:59,120 --> 00:02:01,560 Ha padout a reas ar santimant-se pa oa ret deoc'h ober adarre? 5 00:02:01,720 --> 00:02:05,520 Nann, ne oa nemet evit an abardaez-se, Soñjal a ran, a-raok kousket 6 00:02:06,720 --> 00:02:07,840 em eus soñjet en dra-se. 7 00:02:08,000 --> 00:02:09,680 Alies em eus soñjet en dra-se. 8 00:02:09,840 --> 00:02:13,520 Setu perak e c'hellan lavaret ken sklaer : "penaos em eus bet ar santimant diwar e benn ?" 9 00:02:15,280 --> 00:02:17,800 Ha setu ar skor rak goude-se pa'z omp aet war-zu an norzh 10 00:02:17,960 --> 00:02:19,840 kalz a lazhadegoù a oa. 11 00:02:20,680 --> 00:02:25,880 Ha c'hoarvezet eo ken buan n'hoc'h eus ket komprenet kennebeut. 12 00:02:26,040 --> 00:02:28,160 Soñjal a ran goude bezañ bet eno ur pennadig 13 00:02:28,320 --> 00:02:31,560 dont a rez da vezañ "dipitet", Soñjal a ran, eo ar ger? 14 00:02:33,760 --> 00:02:36,520 Diaes-tre, gouzout a rez ? Ne ra forzh ebet dit. 15 00:02:56,400 --> 00:02:58,920 Neuze, ar gouarnamant a zo o soñjal diwar-benn ma c'has da Rusia. 16 00:02:59,280 --> 00:03:02,680 Ha piv bennak a lavar ne blij ket ar Rusianed d'ar jazz mat... 17 00:03:02,840 --> 00:03:04,600 O, kas a rez anezho din ! 18 00:03:04,760 --> 00:03:06,200 Nozvezh vat, itronezed hag aotrounez. 19 00:03:06,800 --> 00:03:08,560 An aotrou Armstrong on. 20 00:03:19,320 --> 00:03:22,080 Ne gomprenan ket ar sonaozourien-se. 21 00:03:22,400 --> 00:03:25,040 Bremañ pa lakaan ar radio war-sav 22 00:03:25,200 --> 00:03:27,400 Lazhañ a ran anezhañ diouzhtu. 23 00:03:28,560 --> 00:03:30,920 Lakaat a ra ac'hanon da vezañ sot. 24 00:03:31,080 --> 00:03:33,360 N'eo ket sonerezh, met ur c'hakofoniezh. 25 00:03:48,440 --> 00:03:51,560 Unan eus brudetañ Amerika Degemeret mat eo an kannaded 26 00:03:51,720 --> 00:03:53,680 pa erru er C'hongo trubuilhet 27 00:03:53,840 --> 00:03:56,720 war Departamant Stad ar Stadoù-Unanet mision volontez vat paeroniet. 28 00:03:56,880 --> 00:03:59,520 Louis "Satchmo" Armstrong, e drompilh aour 29 00:03:59,680 --> 00:04:02,680 en deus prezeget an aviel eus jazz New Orleans war pep kevandir 30 00:04:02,840 --> 00:04:04,720 erruout a ra e stil roueel e gwirionez. 31 00:04:11,240 --> 00:04:13,160 Setu Radio Moskov. 32 00:04:13,320 --> 00:04:15,920 Swing start Louis fuloret Radio Moskov 33 00:04:16,080 --> 00:04:19,040 a lakaas Armstrong da darzhañ gweladenniñ evel un taktik diverrañ. 34 00:04:23,040 --> 00:04:25,840 Komunour oc'h, Aotrou Lumumba ? 35 00:04:26,440 --> 00:04:30,720 Ret eo din c'hoarzhin atav pa c'houlennont ar goulenn-se diganin. 36 00:04:31,120 --> 00:04:32,880 N'on ket komunour tamm ebet. 37 00:04:33,360 --> 00:04:34,760 Un Afrikan on ! 38 00:04:40,720 --> 00:04:43,840 Hag asantiñ a rit emaoc'h war ar foll skourr al luskad du amerikan? 39 00:04:44,000 --> 00:04:45,560 Mat eo, soñjal a ran kement-mañ, kement-se 40 00:04:45,720 --> 00:04:48,440 Stad Amerika a-bezh ur friñs foll eo. 41 00:04:48,600 --> 00:04:53,160 Bep tro ma vez ur vro a denn da dezhañ e-unan evel "ar Bed Dieub" hag un demokratelezh 42 00:04:53,320 --> 00:04:58,880 ha war un dro en deus 22 milion a e geodedourien n'int ket aotreet da vezañ keodedour 43 00:04:59,040 --> 00:05:00,840 perak e tiskouez kement-se e-unan ar follentez. 44 00:05:17,160 --> 00:05:19,080 Willis Conover eo ma anv. 45 00:05:20,720 --> 00:05:22,760 Willis Conover eo ma anv. 46 00:05:24,760 --> 00:05:26,800 Willis Conover eo ma anv. 47 00:05:27,320 --> 00:05:30,680 Me, Willis Conover, a zo un den anavezet anv hag ur vouezh anavezet. 48 00:05:30,840 --> 00:05:32,400 Skignet em eus un abadenn radio 49 00:05:32,560 --> 00:05:34,720 a c'haller klevet e kement bro a zo er bed 50 00:05:34,880 --> 00:05:37,920 ha galv a ra d'ar c'hoant hollvedel evit ar jazz mat 51 00:05:38,080 --> 00:05:41,040 skignet en tramor gant Mouezh Amerika. 52 00:05:43,400 --> 00:05:44,960 Gallout a reomp tizhout hor pal bras 53 00:05:45,120 --> 00:05:47,600 en emgann krizañ-mañ eus an holl 54 00:05:48,120 --> 00:05:50,000 gounit spered an dud. 55 00:06:24,560 --> 00:06:26,800 Setu ar Vouezh... 56 00:06:26,960 --> 00:06:27,880 Melodi disheñvel. 57 00:06:28,600 --> 00:06:33,080 Setu "Mouezh Amerika". 58 00:06:38,680 --> 00:06:41,720 Niverenn 2, gouzout a rez pelec'h emañ ar programm-mañ e vefe ar muiañ stanket? 59 00:06:41,880 --> 00:06:43,200 A-dreñv ar rideoz houarn. 60 00:06:44,680 --> 00:06:46,080 Setu tout an amzer hon eus ! 61 00:06:46,240 --> 00:06:47,960 Mouezh an niverenn 2 a zo evel-se 62 00:06:48,120 --> 00:06:50,840 Tec'hout a rafen eus Rusia ma kleven. 63 00:06:51,000 --> 00:06:55,880 Ha sevel a raio ar gwir Willis Conover mar plij ? 64 00:07:24,000 --> 00:07:26,320 Penaos e soñj deoc'h eus 1960 ? 65 00:07:26,480 --> 00:07:29,840 Bloavezhioù a-benn bremañ pa lavarot d'ho pugale diwar-benn ar bloaz-mañ hon eus bevet 66 00:07:30,000 --> 00:07:32,520 peseurt skeudennoù a zeuio en ho spered ? 67 00:07:32,680 --> 00:07:35,760 Penn ar gomunouriezh o skeiñ war un daol gant fulor ? 68 00:07:36,160 --> 00:07:37,880 Peseurt sonioù a glevoc'h ? 69 00:07:38,520 --> 00:07:41,920 En O.N.U. pa ziwiskas Khrouchtchev e votez hag e oa o skeiñ war ar votez-se 70 00:07:42,080 --> 00:07:44,960 hag an diverrañ a lavaras e oa o lavarout : 71 00:07:45,120 --> 00:07:47,320 "BEZAÑ A RAN HO !" 72 00:07:47,480 --> 00:07:48,440 Komz a ran diwar-benn Amerika. 73 00:07:48,600 --> 00:07:51,280 Ne oa ket Khrouchtchev o lavarout "Me a sebelio ac'hanout!" 74 00:07:51,440 --> 00:07:54,680 Khrouchtchev a oa o lavarout "KAR A RAN TE". 75 00:07:55,000 --> 00:07:57,480 Met an diverrañ a gasae Amerika. 76 00:07:59,680 --> 00:08:02,400 Met ha ritm en doa ? - Ya! 77 00:08:23,320 --> 00:08:27,160 Marv d'ar sklaverezh trevadennel ! SEBELIZ AN TRA! 78 00:08:27,320 --> 00:08:29,600 SEBELIT anezhañ don en douar ! 79 00:08:29,760 --> 00:08:31,840 Seul donoc'h, seul welloc'h ! 80 00:08:52,520 --> 00:08:55,160 Afrika he deus degaset d'an O.N.U. hec'h amprouenn strishañ : 81 00:08:55,320 --> 00:08:55,840 Ar C'hongo. 82 00:08:56,000 --> 00:08:57,560 Gant e dileuriad da vezañ azezet c'hoazh 83 00:08:57,720 --> 00:09:01,080 ar C'hongo eo ar Stad vrasañ degemeret er Broadoù Unanet ar bloaz-mañ. 84 00:09:01,720 --> 00:09:05,080 An doare nemetañ da virout ar Brezel Yen er-maez eus Kongo 85 00:09:05,240 --> 00:09:07,560 eo mirout ar Broadoù Unanet er C'hongo. 86 00:09:09,440 --> 00:09:14,720 Afrika he deus ivez ar spi brasañ evit saveteiñ an O.N.U. d'an eur diwezhañ kriz-mañ. 87 00:09:15,520 --> 00:09:18,120 Cheñchet eo bet ar cheñchamant en Afrika ar Broadoù Unanet. 88 00:09:18,560 --> 00:09:22,880 Anvet eo bet 1960 gant an denelezh evel Bloavezh Afrika. 89 00:09:23,760 --> 00:09:27,440 Biskoazh n'eus bet ur bloavezh evel-se er Broadoù Unanet. 90 00:09:28,160 --> 00:09:31,600 En he 15vet dalc'h, ar Vodadeg Vroadel 91 00:09:31,760 --> 00:09:36,560 en deus degemeret 16 nevez broioù dizalc'h eus Afrika. 92 00:09:37,360 --> 00:09:40,680 An avel o c'hwezhañ en Afrika n'eo ket un avel ordinal. 93 00:09:40,840 --> 00:09:42,400 Ur gorventenn fulor eo. 94 00:09:53,000 --> 00:09:55,840 Mont a reomp da zilec'hiañ ar pouez war ar jazz 95 00:09:56,000 --> 00:09:58,960 ha kas an arzourien-mañ dre 96 00:09:59,120 --> 00:10:02,760 e-lec'h ma c'hellont tizhout an dud euz a dud ann Azia hag ann Afrik. 97 00:10:02,920 --> 00:10:06,240 Unan eus an dud a emaomp o vont da implijout, va mignon... 98 00:10:06,400 --> 00:10:07,800 Gillespie penn-da-benn. 99 00:10:07,960 --> 00:10:10,200 Setu ar pezh a c'hellfemp anv eus ur Brezel Yen. 100 00:10:10,760 --> 00:10:15,120 An arm a implijimp, eo an hini brav. 101 00:10:54,680 --> 00:10:57,080 Lakaat ar protokol etre ma daouarn, Lumumba a lavaras : 102 00:10:57,560 --> 00:11:01,240 « Ma teu ar Velgiz eus an teul-mañ 103 00:11:01,720 --> 00:11:04,640 ur garg a varv e vefe evidomp." 104 00:11:23,360 --> 00:11:26,240 An deiz-se e oan o wiskañ ma blev en ur vouilhenn 105 00:11:26,760 --> 00:11:29,400 ennañ em eus kuzhet an teul kuzh. 106 00:11:32,600 --> 00:11:36,840 E-touez ar bobl un ofiser belgiat a oa o spiañ ac'hanon. 107 00:11:38,640 --> 00:11:40,440 E-pad un nebeud eilennoù e voe prennet hon daoulagad. 108 00:11:40,880 --> 00:11:42,400 Ha harz a rafe ac'hanon amañ ? 109 00:11:42,560 --> 00:11:44,960 Bremañ diouzhtu? 110 00:11:48,600 --> 00:11:51,040 N'em boa soñjet nemet en teul o teviñ em c'houzoug. 111 00:11:51,520 --> 00:11:54,360 Met roet en deus din an nerzh da bareañ netra. 112 00:11:54,520 --> 00:11:56,000 Ar marv zoken. 113 00:11:59,040 --> 00:12:00,560 Pa'z on aet da Roma 114 00:12:00,720 --> 00:12:02,920 kazetennerien a oa en-dro din. 115 00:12:12,840 --> 00:12:13,920 Lennet em eus an disklêriadur 116 00:12:14,080 --> 00:12:17,480 o tifenn irienn Belgia evit staliañ ur gouarnamant marilhet. 117 00:12:17,640 --> 00:12:19,480 An istor a oa o vont war-raok dija 118 00:12:19,640 --> 00:12:22,760 lakaat ur gouarnamant da dalvezout a-enep bolontez he fobl. 119 00:12:22,920 --> 00:12:25,800 Diskuliadur ar protokol krouet ur santimant. 120 00:12:26,760 --> 00:12:28,840 Gounezet hon eus ! 121 00:12:31,400 --> 00:12:32,600 Prezegenn Patrice Lumumba 122 00:12:32,760 --> 00:12:34,520 sikouret en deus anezhañ da c'hounit mouezhioù a-walc'h eus ar parlamant 123 00:12:34,680 --> 00:12:36,080 evit lakaat anezhañ da vezañ Premier. 124 00:12:36,240 --> 00:12:37,160 Dont a reas a-benn e-lec'h 125 00:12:37,320 --> 00:12:39,000 Joseph Kasa Vubu a c'hwitas. 126 00:12:39,160 --> 00:12:42,520 Kasa Vubu a gemeras an darn vrasañ eus karg liderezh ar Prezidant. 127 00:12:43,080 --> 00:12:45,160 An noz-se em eus pellgomzet da Lumumba e Leopoldville. 128 00:12:45,320 --> 00:12:46,680 "Gouzout a reomp !" a huchas. 129 00:12:46,840 --> 00:12:48,880 « An holl a gomz diwar e benn. 130 00:12:49,560 --> 00:12:52,400 Souezhet eo ar Belgiz." 131 00:12:56,280 --> 00:12:59,440 Diwezhatoc'h en deiz-se, sonet e oa bet ar pellgomzer em c'hambr. 132 00:12:59,600 --> 00:13:03,800 Souezhet on bet o komz d’ar c’hannad tchek. 133 00:13:03,960 --> 00:13:06,400 "Ret eo deoc'h mont kuit bremañ !" emezañ. 134 00:13:06,560 --> 00:13:08,200 "Hast buan ! Pakit ho traoù." 135 00:13:08,360 --> 00:13:09,800 Dibab a rin ac'hanout a-benn pemp munutenn. 136 00:13:10,520 --> 00:13:13,120 En arvar emañ ho puhez." 137 00:13:16,160 --> 00:13:19,720 Prenet en doa ma nijadenn da Bariz dija ha war-zu Ginea. 138 00:13:20,280 --> 00:13:22,000 Kaset on bet buan war an nijerez 139 00:13:22,520 --> 00:13:24,640 o santiñ ar marv war ma zreid. 140 00:14:22,560 --> 00:14:26,480 An diplomatiezh a zo evel kerzhout war ur gordenn strizh. 141 00:14:27,160 --> 00:14:29,920 Ma savfec'h ho mouezh un hanter notenn re uhel 142 00:14:30,080 --> 00:14:32,520 gallout a rit saotrañ ho bragoù. 143 00:14:34,200 --> 00:14:37,520 War an tu all, ma chom re izel ho mouezh 144 00:14:37,680 --> 00:14:39,920 ho enebour a skoio start warnoc'h. 145 00:14:53,760 --> 00:14:57,120 Ha setu Amerika, hon enebour brasañ. 146 00:14:59,760 --> 00:15:03,400 Met ur wech kemeret un hent touellus 147 00:15:04,480 --> 00:15:08,200 an istor ne bardono ket ac'hanoc'h. 148 00:15:10,600 --> 00:15:15,000 Hag an eñvor a zalc'ho ac'hanoc'h da viken. 149 00:15:20,360 --> 00:15:22,480 Ar programm ar mintin-mañ roet eo d'un den 150 00:15:22,640 --> 00:15:24,720 n'ouzoc'h ket skrivañ e anv, sur a-walc'h. 151 00:15:25,320 --> 00:15:25,920 Gallout a rez ? 152 00:15:28,000 --> 00:15:33,840 Mat eo, K-H-R-U-S-H-C-H-E-V eo. 153 00:15:43,600 --> 00:15:47,200 Adarre emañ o skeiñ gant e zaouarn d'an dud, war a seblant disoñjet penn-da-benn 154 00:15:47,360 --> 00:15:49,960 met nebeut-tre a dud er bobl hejañ en-dro. 155 00:15:53,160 --> 00:15:55,440 Lavaret en deus e oan komunour peogwir e oan o stekiñ. 156 00:15:55,600 --> 00:15:57,960 Digoust on da sevel ma dorn war-zu an nec'h ma fell din. 157 00:15:58,360 --> 00:15:59,520 En ur vro frank emaon. 158 00:16:04,600 --> 00:16:07,320 Deuet oc'h amañ da New York evit gwelet an aotrou Khrouchtchev hepken, pe... 159 00:16:07,480 --> 00:16:10,320 Petra ? Amañ emaon. Eizh vloaz on bet amañ ! 160 00:16:21,920 --> 00:16:24,800 Muntrer ruz ! Muntrer ruz ! 161 00:16:24,960 --> 00:16:30,280 Biskoazh n'eo bet degemeret ar Stadoù-Unanet e enebour dañjerusañ a c'hallfe bezañ. 162 00:16:47,000 --> 00:16:50,680 An aotrou Dulles, pa oa Chrouchtchev amañ, tro hoc'h eus bet da gaozeal gantañ ? 163 00:16:50,840 --> 00:16:53,720 Ya, c'hoarvezet eo... 164 00:16:55,360 --> 00:17:00,040 d'an dibenn-pred ma oa ar prezidant Eisenhower roet evit Khrouchtchev. 165 00:17:00,680 --> 00:17:03,080 Ar prezidant en deus kinniget deomp ha lâret e oa hemañ an aotrou Dulles. 166 00:17:03,240 --> 00:17:06,280 Ur seurt sked en deus en e zaoulagad hag e lavaras : 167 00:17:06,440 --> 00:17:10,440 — O ya, anavezout a ran ac’hanoc’h. Lennet em eus ho danevelloù !" 168 00:17:17,400 --> 00:17:20,720 Paeañ a reomp holl an hevelep ajañsoù ha resev a reomp holl ar memes danevelloù. 169 00:17:32,480 --> 00:17:37,440 Bremañ, e oa bet lavaret din Ne c'hellfen ket mont da Disneyland ! 170 00:17:37,600 --> 00:17:39,120 Goulenn a ran, "Perak ket?" 171 00:17:39,280 --> 00:17:42,840 Petra hoc'h eus eno ? 172 00:17:43,000 --> 00:17:45,360 Ha fuzeenn hoc'h eus lec'hioù lañsañ eno ? 173 00:17:50,760 --> 00:17:53,840 Ur vezh e vefe ma vefe an darempredoù etre ar broadoù nukleel bras 174 00:17:54,000 --> 00:17:57,160 a dremenas dreist stankadenn Berlin ha Brezel Korea 175 00:17:57,320 --> 00:18:01,360 ret eo bremañ krouer war un droiad kollet betek park dudi Disneyland. 176 00:18:08,600 --> 00:18:11,040 ...met prest e oamp evitañ, prest e oa ar wask. 177 00:18:11,200 --> 00:18:13,000 Hag e oan bet o tiskouez d'an aotrou Khrouchtchev, o lavarout : 178 00:18:13,160 --> 00:18:16,520 — Mat eo bremañ, Aotrou Khrouchtchev, setu ma flodad dindanvor Disneyland." 179 00:18:38,040 --> 00:18:42,400 Anzav a ran e karan ac'hanout 180 00:18:44,600 --> 00:18:48,440 Lavar din, ha karout a rez ac'hanon ivez ? 181 00:18:50,240 --> 00:18:53,320 Eisenhower a anzavas trubuilhet e oa evit gwir : 182 00:18:53,480 --> 00:18:56,120 « Tremenet em eus va buhez a-bezh evel soudard 183 00:18:56,280 --> 00:18:59,760 met spontet on gant ar brezel." 184 00:18:59,920 --> 00:19:04,120 Respontet em eus : « Aotrou Prezidant, netra a lakafe ac'hanon da vezañ laouenoc'h 185 00:19:04,280 --> 00:19:08,000 eget evit mirout ouzh ur brezel bed all." 186 00:19:23,560 --> 00:19:30,000 Pep sot a c'hell kregiñ gant ur brezel ne c'hell ket zoken un den fur echuiñ. 187 00:19:30,160 --> 00:19:32,960 Anzav a ran e karan ac'hanout 188 00:19:33,120 --> 00:19:35,960 Anzav a ran e karan ac'hanout 189 00:19:36,120 --> 00:19:38,880 Lavar din, ha karout a rez ac'hanon ivez ? 190 00:19:39,040 --> 00:19:42,200 Lavar din, ha karout a rez ac'hanon ivez ? 191 00:19:45,520 --> 00:19:49,320 Anzav a ran em eus ezhomm ac'hanout 192 00:19:50,760 --> 00:19:52,240 E gwirionez, 193 00:20:03,760 --> 00:20:06,640 En anv ar Broadoù Unanet 194 00:20:06,800 --> 00:20:08,560 saludiñ a ran hoc'h aotrouniezh 195 00:20:08,720 --> 00:20:11,280 An aotrou Nikita S. Khrouchtchev. 196 00:20:14,040 --> 00:20:15,560 E-pad ur prantad pevar bloaz 197 00:20:15,720 --> 00:20:18,680 an holl stadoù a zlefe lakaat da dalvezout dizarmañ penn-da-benn 198 00:20:18,840 --> 00:20:21,440 ha ne zlefe ket mui kaout kement doare da gas brezel. 199 00:20:21,600 --> 00:20:25,280 Kenderc'hel a raio ar Broadoù Unanet da gaout ar perzh oberiantañ 200 00:20:25,440 --> 00:20:29,280 en holl strivoù evit dieubiñ an denelezh diouzh bec'h an armoù 201 00:20:29,440 --> 00:20:32,160 ha kreñvaat ar peoc'h dre ar bed a-bezh. 202 00:20:46,600 --> 00:20:48,800 Diaes e oa kemer divizoù 203 00:20:48,960 --> 00:20:51,920 diwar-benn ar goulennoù etrebroadel bras-se. 204 00:20:55,160 --> 00:21:00,720 Gouestlet em eus eurvezhioù hag eurvezhioù d'ar goulenn kongolek. 205 00:21:01,360 --> 00:21:03,840 Deizioù ha sizhunvezhioù striv ha prederiañ ! 206 00:21:04,000 --> 00:21:08,000 Mat eo, gwelloc'h e vefe din bezañ barzh eget ur politikour. 207 00:21:08,160 --> 00:21:11,120 Disfiz am eus ouzh ar ger skrivet 208 00:21:11,280 --> 00:21:13,200 Gwell eo din ar ger komzet. 209 00:21:14,720 --> 00:21:17,480 Fiziañs am eus muioc'h ennañ e bed ar politikerezh. 210 00:21:22,520 --> 00:21:24,120 Evit kregiñ gant an argerzh enkadenn 211 00:21:24,280 --> 00:21:27,240 n'hon eus ezhomm nemet eus un neutron. 212 00:21:40,360 --> 00:21:41,160 Sellet! 213 00:27:14,040 --> 00:27:17,480 Penaos adreizhañ ar pezh a zeskas an Europiz deomp 214 00:27:17,640 --> 00:27:19,400 gant ar pezh o deus graet 215 00:27:19,560 --> 00:27:21,880 a-enep an dud du? 216 00:27:29,640 --> 00:27:33,440 Dañjer zo gant an Euratom ne vo ket a-walc'h a uraniom. 217 00:27:33,600 --> 00:27:36,320 Aotrou Sassen, hag-eñ ez eus ezhomm e gwirionez evit kement a uraniom ? 218 00:27:37,040 --> 00:27:37,720 Ya... 219 00:27:37,880 --> 00:27:39,320 Ezhomm hon eus eus ur bern uraniom. 220 00:27:39,480 --> 00:27:44,760 Hervez pegen niverus eo ar greizenn nukleel... 221 00:28:36,080 --> 00:28:39,240 Etre Norzhafrika, gant e gevredigezhioù europat kozh 222 00:28:39,400 --> 00:28:42,120 ha Suafrika, gant e drevadennerien wenn staliet 223 00:28:42,280 --> 00:28:45,520 lec'hiet e oa holl ledender Afrika du. 224 00:28:45,680 --> 00:28:47,280 Setu aze krouidigezhioù an impalaeriezh. 225 00:28:47,440 --> 00:28:48,800 E fin ar c'hantved tremenet 226 00:28:48,960 --> 00:28:52,000 galloudoù Europa o doa echuet o c'hizelladur eus ar c'hevandir. 227 00:28:52,160 --> 00:28:54,320 Er galon e oa ar C'hongo. 228 00:29:15,200 --> 00:29:18,640 Ne ouzoc'h netra diwar-benn n'eus forzh peseurt lec'h 229 00:29:18,800 --> 00:29:21,000 betek ma teuio an den gwenn eno. 230 00:29:21,160 --> 00:29:24,640 N'eo nemet pa zeu da lavarout : « Boof, dizoloet em eus ac'hanout. 231 00:29:24,800 --> 00:29:26,120 Bremañ ez out." 232 00:29:26,920 --> 00:29:28,080 Ridikul eo. 233 00:29:45,440 --> 00:29:50,880 Ne gredomp ket e vefe an diviz-se eus ar bed e kampoù zo un dra vat. 234 00:29:51,440 --> 00:29:53,800 Ha soñjal a rit e tlefe bezañ ur bed hepken ? Ur bloc'h hepken ? 235 00:29:53,960 --> 00:29:54,400 Nann. 236 00:29:54,560 --> 00:29:56,480 Ret e vefe kaout dizalc'h broadoù emren | 237 00:29:56,640 --> 00:29:57,800 doujañ an eil d'egile. 238 00:29:58,480 --> 00:29:59,280 Alies-tre ar broadoù 239 00:29:59,440 --> 00:30:01,720 a c'houlenn ar respet eus broadoù all 240 00:30:01,880 --> 00:30:03,840 debret int gant argaderien. 241 00:30:04,000 --> 00:30:07,240 Ur vevenn zo da dalvoudegezh an amzer dremenet 242 00:30:07,400 --> 00:30:09,400 rak ma vije gwir ho arguzenn 243 00:30:09,560 --> 00:30:10,960 eget ma rafec'h abred ret eo asantiñ 244 00:30:11,120 --> 00:30:12,680 eo bet skrivet an holl istor. 245 00:30:13,040 --> 00:30:14,560 Savourien an istor omp. 246 00:30:14,720 --> 00:30:15,320 Graet hon eus. 247 00:30:21,160 --> 00:30:27,160 Ar c'hendalc'h etrekevandirel kentañ eo hemañ ar pobloù livioù 248 00:30:27,320 --> 00:30:29,080 en istor mab-den. 249 00:30:35,120 --> 00:30:38,280 Broadoù bihan ha bras | a zo kinniget amañ. 250 00:30:38,440 --> 00:30:41,000 Tost pep relijion dindan an heol. 251 00:30:43,680 --> 00:30:48,560 Tost pep doktrin ekonomikel en deus e gannad er sal-mañ. 252 00:30:51,080 --> 00:30:54,040 Sokialouriezh, kapitalouriezh, komunouriezh... 253 00:31:07,560 --> 00:31:09,160 N'omp ket a-du gant ar C'hornôg, n'omp ket a-du gant ar Reter. 254 00:31:09,320 --> 00:31:11,800 N'omp ket enep-Kornôg, n'omp ket enep ar Reter. 255 00:31:15,480 --> 00:31:18,440 Met, peseurt droug a zo gant al liesseurted 256 00:31:18,600 --> 00:31:21,440 pa vez unvaniezh er c'hoant? 257 00:31:24,160 --> 00:31:25,720 Evit ar pezh a ouzon ne gemeromp ket perzh e 258 00:31:25,880 --> 00:31:29,000 lazhadegoù ha skrapadennoù | ha traoù a seurt-se. 259 00:31:29,160 --> 00:31:30,480 Evit ar pezh a ouzon n'hon eus ket bet biskoazh. 260 00:31:42,520 --> 00:31:44,880 Kannad amerikan ez-ofisiel ar jazz... 261 00:31:45,040 --> 00:31:49,760 Dizzy Gillespie zo unan eus an oberourien eus ar seurt jazz anvet Bebop. 262 00:31:49,920 --> 00:31:53,760 Ur miz zo, en doa graet troiadoù ur gouriz eus broioù ar Reter-Nesañ 263 00:31:53,920 --> 00:31:56,080 o vont eus Pakistan da Yougoslavia. 264 00:32:07,600 --> 00:32:10,960 Gwelloc'h e vefen kannad eget Kissinger. 265 00:32:11,280 --> 00:32:12,760 Hag unan bennak amañ a zo komunour ? 266 00:32:12,920 --> 00:32:13,560 Komunour oc'h ? 267 00:32:13,720 --> 00:32:15,920 Nann, ur c'hapitalist on. 268 00:32:30,080 --> 00:32:30,840 Komunour oc'h ? 269 00:32:31,000 --> 00:32:31,840 Nann. 270 00:32:32,200 --> 00:32:32,840 Kapitalour. 271 00:32:33,000 --> 00:32:34,920 Ha soñjal a rit eo... 272 00:32:35,800 --> 00:32:39,920 Ha soñjal a rit emañ Siria en arvar ? mont da gomunour ? 273 00:32:47,640 --> 00:32:51,360 Ar soñj e vez dalc'het ar CIA bepred o tistrujañ ar gouarnamantoù 274 00:32:51,520 --> 00:32:52,360 gaou eo. 275 00:32:52,520 --> 00:32:54,560 Evit an evned eo. 276 00:33:00,240 --> 00:33:02,480 Prezidant Egipt Gamal Abdel Nasser a lavar 277 00:33:02,640 --> 00:33:05,720 e oa kanol Suez perc'hennet gant an estren a zo bet kemeret gant Egipt. 278 00:33:26,400 --> 00:33:32,440 Ar Saozon a c'halvas ac'hanon, Gamal Abdel Nasser... ur c'hi. 279 00:33:41,480 --> 00:33:45,000 Soñj eus an dismegañsoù skrivet war mogerioù Porzh-Said? 280 00:33:45,160 --> 00:33:47,160 Lavaret hoc'h eus eo petra eo ho Rouanez ? 281 00:33:47,320 --> 00:33:50,240 Ur c'hazh! 282 00:33:50,800 --> 00:33:54,240 Ha hiziv eo bet diskaret Port Said Kentañ Ministr Breizh-Veur. 283 00:33:54,680 --> 00:33:56,400 Troet eo ar bed war-gil. 284 00:33:56,560 --> 00:33:57,680 Cheñchet eo ar bed ! 285 00:34:01,320 --> 00:34:03,080 Nag ar Rouantelezh-Unanet na Bro-C'hall 286 00:34:03,240 --> 00:34:04,800 en devoa ar gwir da implijout armoù a-enep Egipt 287 00:34:04,960 --> 00:34:06,160 peogwir ne oant ket bet taget ! 288 00:34:06,320 --> 00:34:07,840 N'eus netra er garta 289 00:34:08,000 --> 00:34:09,560 ha netra e pennaennoù moral ebet 290 00:34:09,720 --> 00:34:11,400 eus ar gwir hag ar pratikoù etrebroadel 291 00:34:11,560 --> 00:34:13,400 a laka war ne vern peseurt bro 292 00:34:13,560 --> 00:34:15,120 pegen bras, pegen galloudus 293 00:34:15,280 --> 00:34:16,680 koulskoude treuzet gant an hengounioù 294 00:34:16,840 --> 00:34:18,200 war ar galloud dre nerzh. 295 00:34:18,760 --> 00:34:23,280 Ar bloc'h galloudusañ en O.N.U. eo ar bloc'h afrikan-aziatek. 296 00:34:23,760 --> 00:34:25,040 Ar broadoù paour eo ar re-se. 297 00:34:25,200 --> 00:34:26,720 Koulskoude e tougont muioc'h a bouez 298 00:34:27,240 --> 00:34:29,560 eget na ra ar broadou ar re o deus an holl arc'hant. 299 00:34:29,960 --> 00:34:30,400 Perak? 300 00:34:30,560 --> 00:34:34,040 Rak pegen pinvidik bennak eo Amerika 301 00:34:34,200 --> 00:34:36,600 n'he deus nemet ur vouezh. 302 00:34:36,760 --> 00:34:38,760 n'eus forzh pegen pinvidik e vefe Rusia 303 00:34:38,920 --> 00:34:40,800 n'he deus nemet ur vouezh. 304 00:34:40,960 --> 00:34:44,240 E-lec'h ma'z eo an holl vroadoù paour en Afrika 305 00:34:44,400 --> 00:34:46,800 a zo deuet da vezañ dizalc'h nevez zo 306 00:34:46,960 --> 00:34:48,720 pep hini anezho o deus ur vouezh ivez. 307 00:34:48,880 --> 00:34:50,120 Hag e stagont an eil ouzh egile 308 00:34:50,280 --> 00:34:52,840 ha gouest int da drec'hiñ ar broadoù pinvidik. 309 00:34:53,360 --> 00:34:55,480 C'hwi ha me a rank sellet ouzh an dra-se 310 00:34:55,640 --> 00:34:56,880 ha kompren kement-mañ 311 00:34:57,280 --> 00:34:59,920 ez eo ar votadeg ken galloudus hag ar volotenn. 312 00:35:00,800 --> 00:35:02,960 Stadoù-Unanet ? - Ya. 313 00:35:03,120 --> 00:35:05,200 Rouantelezh-Unanet ? - Nann. 314 00:35:22,520 --> 00:35:24,880 Arc'hantina ? - Ya. 315 00:35:25,040 --> 00:35:27,000 Aostralia ? - Nann. 316 00:35:27,160 --> 00:35:29,840 Aostria ? - Ya. 317 00:35:30,000 --> 00:35:31,360 Belgia ? 318 00:35:32,240 --> 00:35:33,240 Dilezet. 319 00:35:34,480 --> 00:35:36,280 Bolivia ? - Ya. 320 00:35:36,440 --> 00:35:38,360 Brazil ? - Ya. 321 00:35:38,960 --> 00:35:41,240 Kambodja ? - Ya. 322 00:35:41,400 --> 00:35:43,560 Kanada ? - Dilezet. 323 00:35:44,400 --> 00:35:46,160 Chile ? - Ya. 324 00:35:47,560 --> 00:35:50,040 El Salvador? - Ya. 325 00:35:50,480 --> 00:35:52,400 Etiopia ? - Ya. 326 00:35:53,240 --> 00:35:53,920 Bro-C'hall ? 327 00:35:54,080 --> 00:35:57,960 Ya... eh... Nann ! - Ket? 328 00:36:05,000 --> 00:36:08,880 Pa'z on deuet amañ e c'houlennas meur a hini diganin penaos e vez distaget ma anv e gwirionez. 329 00:36:09,040 --> 00:36:11,920 Mat eo, distaget em eus anezhañ va-unan e svedeg : Hammarskjöld. 330 00:36:12,080 --> 00:36:14,240 met ma lavarez "martolod-skoed", mat eo din. 331 00:36:14,400 --> 00:36:17,600 Degemer mat er vicher dic'hallusañ war an douar. 332 00:36:19,440 --> 00:36:22,240 Evel izili eus nerzh ar brezel ar Broadoù Unanet 333 00:36:22,400 --> 00:36:25,240 emaoc'h o kemer perzh en un abadenn nevez eo en istor. 334 00:36:25,880 --> 00:36:31,000 Soudarded ar peoc'h oc'h en nerzh etrebroadel kentañ eus e seurt. 335 00:36:35,640 --> 00:36:38,320 Soñjal a ran en deus sikouret Suez kalz eus ar broioù afrikat 336 00:36:38,480 --> 00:36:41,360 evit bezañ sur anezho o-unan ha pouezañ war an dizalc'hiezh. 337 00:37:07,360 --> 00:37:11,080 An dekvloaziad-mañ eo an dekvloaziad eus dizalc'hiezh Afrika. 338 00:37:11,560 --> 00:37:13,080 War-raok neuze war-du an dizalc’hiezh ! 339 00:37:18,680 --> 00:37:21,120 Den ebet ne felle dezhañ heuliañ an trevadennerien ken. 340 00:37:21,280 --> 00:37:23,000 Gwazed, merc'hed ha bugale... 341 00:37:23,160 --> 00:37:26,160 ar boblañs a-bezh a c'houlenne dizalc'hiezh diouzhtu ! 342 00:38:07,960 --> 00:38:09,480 Breudeur ha c'hoarezed ! 343 00:38:11,800 --> 00:38:14,480 Diskennet omp eus an nijerez, seniñ a rejont un tamm ton. 344 00:38:14,640 --> 00:38:17,040 Nav trompilh o seniñ ken kaer : 345 00:38:17,200 --> 00:38:19,640 — An holl evidoc’h, Loeiz. 346 00:38:20,440 --> 00:38:21,320 Deuit, tud ! 347 00:38:21,480 --> 00:38:23,680 Neuze em eus tennet ma hini ha c'hoariet ganto. 348 00:38:26,640 --> 00:38:30,400 Armstrong a c'hoarie d'un arvesterien a 100 000 a dud 349 00:38:30,560 --> 00:38:33,080 rekord ar bed | en istor ar sonerezh a-bezh. 350 00:38:33,240 --> 00:38:36,440 Gallout a rit kerzhout war bennoù e-pad pemp bloc'h ha ne gouezh ket biskoazh. 351 00:38:46,400 --> 00:38:49,320 Fellout a rafe deomp lakaat an hini da heul war ar C’hentañ Ministr. 352 00:38:49,480 --> 00:38:51,160 "Du ha Glas". 353 00:39:08,520 --> 00:39:13,360 Gwele goullo yen, prantadoù kalet evel plom 354 00:39:13,520 --> 00:39:18,000 Sentiñ evel Ned kozh, c'hoant 'm eus e vijen marv 355 00:39:18,160 --> 00:39:25,080 Petra 'm eus graet ? da vezañ ken du ha glas? 356 00:39:26,240 --> 00:39:30,520 Gwenn on e-barzh 357 00:39:30,680 --> 00:39:34,240 Met ne sikour ket kement-se ma c'has 358 00:39:35,880 --> 00:39:44,760 Rak ne c'hellan ket kuzhat ar pezh a zo em dremm 359 00:39:47,120 --> 00:39:51,800 Penaos e echufe ? N'em eus mignon ebet 360 00:39:52,120 --> 00:39:56,080 Ma pec'hed nemetañ a zo em c'hroc'hen 361 00:39:56,720 --> 00:40:03,440 Petra am eus graet evit bezañ ken du ha glas? 362 00:40:04,880 --> 00:40:09,360 Kentañ ministr Ouganda Milton Obote galv a ra ar ouennelourien amerikan : 363 00:40:09,520 --> 00:40:14,200 "Penaos e c'hellomp krediñ Amerika gwirionded e-keñver tud Afrika 364 00:40:14,360 --> 00:40:15,960 pa vezer e-barzh ar Stadoù-Unanet o-unan 365 00:40:16,360 --> 00:40:19,640 sujet e vez c'hoazh ar 'negroed' d'an diforc'hidigezh reizhel spontus ?" 366 00:40:34,920 --> 00:40:37,600 Petra emaoc'h o vont da lavarout d'ar Rusianed ? 367 00:40:37,760 --> 00:40:40,040 Diouzh peseurt eur eo kas a reont ac'hanon du-hont. 368 00:40:40,200 --> 00:40:41,600 Ne gav ket din e tlefent va c'has bremañ 369 00:40:41,760 --> 00:40:43,880 nemet e reizhont ar reuz-se er Su. 370 00:40:44,040 --> 00:40:48,120 Ar vugale du ne c'hellont ket mont d'ar skol asambles gant bugale wenn ! 371 00:40:48,280 --> 00:40:51,360 N'eo ket mezhus evit ur vro ken sivilizet ? 372 00:40:52,000 --> 00:40:55,240 En Amerika e vez linchet an dud du ! 373 00:40:56,800 --> 00:40:59,040 Krouget int ! 374 00:40:59,200 --> 00:41:04,080 An demokratelezh eo ? Hag-eñ eo doujañs an den ? 375 00:41:04,240 --> 00:41:04,880 Ket! 376 00:42:13,920 --> 00:42:18,400 Aotrou Vloer, ar bier a c'hoari ur roll kreiz e buhez un den du? 377 00:42:18,760 --> 00:42:21,960 Ya, troet eo bremañ politikel evel-just. 378 00:42:23,880 --> 00:42:25,800 Met pa gomzer eus politikerezh 379 00:42:25,960 --> 00:42:27,280 plijout a ra dezho evañ ur banne bier. 380 00:42:27,440 --> 00:42:29,280 Evel e Belgia. 381 00:43:10,720 --> 00:43:13,320 Eun deiz, o vleniañ ma Deux Chevaux... 382 00:43:16,840 --> 00:43:21,440 ur c'hamion a oa o tont war-eeun war-zu ennomp. 383 00:43:25,160 --> 00:43:26,440 Lakaet em eus ar gaz. 384 00:43:26,600 --> 00:43:28,480 Tremenet hon eus 385 00:43:28,640 --> 00:43:31,360 met ar penn a-dreñv ma c'harr a oa bet tapet 386 00:43:31,520 --> 00:43:35,520 o lakaat ac'hanomp da riklañ evel foll dindan kontroll... 387 00:43:38,680 --> 00:43:40,560 Diouzhtu... 388 00:43:41,960 --> 00:43:44,200 gwelet hon eus piv a oa er c'hamion 389 00:43:45,240 --> 00:43:47,040 hon enebourien bolitikel. 390 00:44:09,920 --> 00:44:12,880 Deizioù goude, pa o treuziñ ar savanenn | 391 00:44:13,040 --> 00:44:15,040 un tan broust a oa o vont war-zu ennomp. 392 00:44:15,200 --> 00:44:17,080 gorrekaet em eus ha sellet a-dreñv 393 00:44:17,240 --> 00:44:20,760 met an hent hon eus tremenet a oa bremañ lonket gant an tan. 394 00:44:25,000 --> 00:44:29,040 Kreñvder ma stad a-daol-trumm e skoas ac'hanon. 395 00:44:29,560 --> 00:44:31,040 Div wech... 396 00:44:33,240 --> 00:44:35,440 Div wech e oan tost da vezañ lazhet. 397 00:44:37,160 --> 00:44:39,560 Met ne zalc'has ket kement-se ac'hanon eus ma pal. 398 00:44:39,720 --> 00:44:43,880 Er c'hontrol, em eus santet un dra dreistordinal santimant bezañ bev. 399 00:44:44,840 --> 00:44:49,680 Ne reas nemet kreñvaat ar youl da stourm evit va fobl. 400 00:45:54,360 --> 00:45:57,800 Kwame Nkrumah eo en deus goulennet diganin evit gervel maouezed Afrika 401 00:45:59,840 --> 00:46:02,160 unvaniñ ar c'hevandir | 402 00:46:03,840 --> 00:46:07,080 ijinañ un aozadur politikel nevez : 403 00:46:07,240 --> 00:46:10,000 Stadoù-Unanet Afrika. 404 00:46:13,160 --> 00:46:14,920 Kenderc'hel a reomp gant hon danevell 405 00:46:15,080 --> 00:46:17,800 war treuzkas ar Sovieded en Afrika. 406 00:46:18,200 --> 00:46:19,920 Ret e vo deomp kendivizout gant an daou 407 00:46:20,080 --> 00:46:21,800 Rusianed ha Sinaed. 408 00:46:21,960 --> 00:46:22,760 Profitañ a raint 409 00:46:22,920 --> 00:46:24,920 eus pep digarez a gavont 410 00:46:25,080 --> 00:46:26,360 evel m'o deus graet dija 411 00:46:26,520 --> 00:46:28,320 e Ginea hag e Ghana. 412 00:46:28,800 --> 00:46:33,320 Krouet en deus Nkrumah ur c'hevredad dija gant Ginea Sekou Touré. 413 00:46:33,480 --> 00:46:35,680 E bal : ar frankiz evit Afrika a-bezh 414 00:46:35,840 --> 00:46:38,960 hag ar grouidigezh eus ur Stadoù-Unanet Afrika. 415 00:47:00,400 --> 00:47:03,240 En hor c'hendalc'h broadel e miz Du 416 00:47:03,400 --> 00:47:06,160 ur vaouez a gomzas : 417 00:47:06,320 --> 00:47:09,520 « Ma n'omp ket aotreet da votiñ, sabotañ a raimp an dilennadegoù-se." 418 00:47:12,320 --> 00:47:14,400 Follentez ar c'houlzad dilennadegoù dre ar vro 419 00:47:14,560 --> 00:47:18,280 lakaet en deus ac'hanon da ankounac'haat e oan ar vaouez nemeti er skipailh. 420 00:47:21,080 --> 00:47:23,040 Kinniget e oan bet evel ur vaouez eus Ginea. 421 00:47:23,200 --> 00:47:25,600 Ur vro he doa tapet he dizalc'hiezh. 422 00:47:25,760 --> 00:47:28,160 An dud a oa azezet en ur c'helc'h o sevel goulennoù diganin : 423 00:47:28,320 --> 00:47:29,560 Penaos emañ eno ? 424 00:47:29,720 --> 00:47:31,800 Petra a rae an dud evit kaout an dizalc'hiezh? 425 00:47:31,960 --> 00:47:36,400 Mard eo dizalc'h Ginea, perak n'int ket ar C'hongoiz ? 426 00:47:40,960 --> 00:47:44,480 Evel m'hon eus komzet eus an ezhomm evit dieubiñ hor c'hevandir 427 00:47:44,640 --> 00:47:49,480 Gwelet em eus e oa ezhomm ar merc'hed e gwirionez evit en em zieubiñ. 428 00:47:53,000 --> 00:47:55,360 Evel ma krogjont da gontañ o istor 429 00:47:55,520 --> 00:47:58,560 Komprenet em eus e oa ar merc'hed-se en doa gouzañvet e gwirionez. 430 00:48:01,760 --> 00:48:06,360 Komprenet em eus ne c'hellfemp ket dispartiañ kudenn pinvidigezhioù Afrika 431 00:48:06,520 --> 00:48:08,880 diouzh hini ar merc'hed afrikat. 432 00:48:19,400 --> 00:48:21,640 Goulenn a ran digant holl bennoù bras ar bed : 433 00:48:22,000 --> 00:48:24,480 Ha chom a rafec'h mut ha ne rafec'h netra 434 00:48:24,640 --> 00:48:27,720 ma vijec'h aotreet gwirioù ebet en ho bro 435 00:48:27,880 --> 00:48:31,720 rak liv ho kroc'hen a zo disheñvel diouzh hini ar renerien? 436 00:48:35,440 --> 00:48:37,120 Mar felle dezho 437 00:48:37,280 --> 00:48:41,560 ar merc'hed-se a c'hellfe dont da vezañ dougen kentañ an dizalc'hiezh. 438 00:48:46,360 --> 00:48:50,320 An Itron Blouin, a zo Ginea Sekou Touré a gasas da heñchañ Lumumba. 439 00:48:56,960 --> 00:49:01,840 E miz Mae 1960, em boa enskrivet 45 000 ezel 440 00:49:02,000 --> 00:49:05,560 evit ar Gevredigezh | eus ar merc'hed afrikan a gevredigezh. 441 00:49:07,600 --> 00:49:10,600 Biskoazh n'em eus bet ar santimant ken bev. 442 00:49:14,280 --> 00:49:19,240 Met ar fiñvadenn a sonas en arvar d'an drevadennerien... 443 00:49:30,360 --> 00:49:32,920 Pa zifennit abeg ar frankiz | 444 00:49:33,360 --> 00:49:35,880 label a reont ac'hanoc'h diouzhtu. 445 00:49:36,400 --> 00:49:38,840 Lavaret en deus an ofiserien : « Dañjerus eo Lumumba. 446 00:49:39,000 --> 00:49:43,280 Dre ma heuilh an dud anezhañ e pep lec'h, ret eo deomp harpañ anezhañ." 447 00:49:52,560 --> 00:49:54,480 Neuze, taolet o deus ac'hanon en toull-bac'h... 448 00:50:07,720 --> 00:50:10,440 Gwallgaset on bet. 449 00:50:10,600 --> 00:50:13,320 Prennet en ur c'helc'h teñval-tre. 450 00:50:15,040 --> 00:50:18,960 Goapaet e oan bet, gwallgaset ha ruilhet dre ar fank... 451 00:50:21,520 --> 00:50:25,440 hepken peogwir em eus goulennet ar frankiz evit hor bro. 452 00:52:25,800 --> 00:52:28,960 Oh setu Thelonious Monk, sot eo ! 453 00:52:50,720 --> 00:52:55,720 Lakaet on bet er-maez eus an toull-bac'h evit mont war-zu Brusel. 454 00:52:56,120 --> 00:52:57,600 Met chomet on hep netra. 455 00:52:58,240 --> 00:52:59,800 Dilhad ebet. 456 00:53:00,200 --> 00:53:02,640 Skoedoù ebet. Netra tamm ebet. 457 00:53:06,400 --> 00:53:09,600 Ret e oa d'ar pennadurezhioù kaout ur gwiskamant din. 458 00:53:09,760 --> 00:53:14,320 Hag an Afrikaned a zastum arc'hant evit prenañ ar peurrest eus va dilhad. 459 00:53:18,600 --> 00:53:23,120 Pa erruas en aerborzh, 10 000 Kongoad a oa o youc'hal : 460 00:53:23,680 --> 00:53:24,960 A-is gant an drevadennerien ! 461 00:53:25,120 --> 00:53:26,680 Gant an trevadennerezh ! 462 00:53:26,840 --> 00:53:28,760 Dizalc'hiezh a fell deomp diouzhtu ! 463 00:53:29,480 --> 00:53:31,880 Hag ur c'hoari all penn-da-benn e oa... 464 00:54:00,920 --> 00:54:03,800 Klevet hon eus tennoù fuzuilh. 465 00:54:04,400 --> 00:54:08,120 Diouzhtu goude bezañ gwelet korfoù gourvezet a-bezh. 466 00:54:10,880 --> 00:54:13,320 Goulenn a rae an dud : « Perak ? 467 00:54:13,760 --> 00:54:15,520 Petra hon eus graet ?" 468 00:54:33,280 --> 00:54:35,640 kondaonet on bet da 6 miz toull-bac'h 469 00:54:35,800 --> 00:54:41,240 rak den ne ziskouezfe ouzh an drevadennerien. 470 00:54:43,560 --> 00:54:47,960 Tregont Kongoad lazhet | hep abeg kredus ebet. 471 00:56:14,840 --> 00:56:21,960 Un avantur diaes a zo dirazoc'h. 472 00:56:30,440 --> 00:56:32,160 Patrice Lumumba on. 473 00:56:32,320 --> 00:56:36,880 Laouen on gant an disoc'hoù eus ar c'hendalc'h Taol-Gront. 474 00:56:37,200 --> 00:56:41,200 D'an 30 a viz Kerzu e teuas pobl Kongo a c'hounezo o frankiz. 475 00:56:41,560 --> 00:56:45,800 Lakait ac'hanon da asuriñ ar Belgiz 476 00:56:45,960 --> 00:56:50,840 e chomo ur vignoniezh padus etre ar broiou. 477 00:57:13,480 --> 00:57:17,280 Ezhomm hon eus bet eus ur ganaouenn lakaat an holl da zañsal 478 00:57:17,440 --> 00:57:20,360 ha reiñ lañs d'hon dizalc'hiezh 479 00:57:20,520 --> 00:57:23,680 diaes-tre e oa da dizhout. 480 00:57:34,200 --> 00:57:38,840 Ar c'horonal Vandewalle, e oac'h penn eus ar spierezh e Kongo Belgia : 481 00:57:39,280 --> 00:57:43,000 Pa 'peus gwelet roll ar vinistred eus gouarnamant Lumumba 482 00:57:43,160 --> 00:57:44,400 mousc'hoarzhin a rez 483 00:57:44,560 --> 00:57:49,440 evel m'hoc'h eus dizoloet e oa bet lod ho madoù spierezh ? 484 00:57:49,600 --> 00:57:50,480 Ya, reizh eo. 485 00:57:50,640 --> 00:57:54,280 E-barzh e gabined tri den da nebeutañ a oa deomp. 486 00:58:02,840 --> 00:58:06,520 Emglevioù a-dreñv ar c'hoariva gant ar c'helc'hioù uhel 487 00:58:06,680 --> 00:58:09,560 iriennet e-pad an Daol-Gront. 488 00:58:10,560 --> 00:58:13,000 Neuze, petra a dalvez an dizalc'hiezh-se 489 00:58:13,160 --> 00:58:16,640 ma vimp sunet sec'h warc'hoazh gant mistri nevez? 490 00:58:17,840 --> 00:58:19,960 Petra eo ar ster eus an dizalc'hiezh-se | 491 00:58:20,120 --> 00:58:22,520 mar warc'hoazh, eo evit hon lakaat an eil a-enep egile? 492 00:58:43,440 --> 00:58:44,680 Bremañ, a-raok mont pelloc'h 493 00:58:44,840 --> 00:58:49,800 plijout a rafe deomp kemer an digarez-se evit kinnig ar sonerien. 494 00:59:45,880 --> 00:59:49,000 A-hed ma buhez em eus kendalc'het da c'houlenn : 495 00:59:49,160 --> 00:59:50,680 « En toull e oan. 496 00:59:50,840 --> 00:59:52,800 Met petra oa an toull-se ?" 497 00:59:53,160 --> 00:59:55,680 Hanter-kant vloaz goude hepken 498 00:59:55,840 --> 00:59:57,720 Komprenet em eus e oa ur c'hoad-yar. 499 01:00:02,480 --> 01:00:04,560 Dres goude dizalc'hiezh Kongo e oa. 500 01:00:04,720 --> 01:00:07,080 Deuet omp da vezañ dizalc'h d'an 30 a viz Kerzu 501 01:00:08,640 --> 01:00:10,440 O chom e Karawa e oamp holl d'ar mare-se, 502 01:00:10,600 --> 01:00:12,080 e biz Kongo. 503 01:00:15,800 --> 01:00:17,960 Nebeut amzer goude e kasas ar parachutisted belgiat en. 504 01:00:18,120 --> 01:00:19,240 Setu kroget ar brezel. 505 01:00:20,520 --> 01:00:23,080 Ma mamm he doa dimezet gant an aotrou Casse. 506 01:00:23,240 --> 01:00:24,280 Un den belgiat. 507 01:00:25,080 --> 01:00:29,560 Hag ur mab 19 vloaz en doa gant gwreg kozh ma zad-kozh 508 01:00:29,720 --> 01:00:31,840 hag e servij milourel e oa. 509 01:00:32,960 --> 01:00:35,840 Met soudarded Kongo dizoloet e oa bet ur mab gant an aotrou Casse 510 01:00:36,000 --> 01:00:37,200 e-touez ar parachutisted belgiat. 511 01:00:38,080 --> 01:00:40,560 "An den-mañ en deus dimezet gant hor c'hoar kongolek 512 01:00:41,040 --> 01:00:43,480 ha bremañ e kas e vab d'hon lazhañ. 513 01:00:44,280 --> 01:00:47,320 Neuze, lazhomp e vugale." 514 01:00:49,680 --> 01:00:51,880 Evel-se e tegouezhas ar soudarded en hon lec'h. 515 01:00:52,840 --> 01:00:55,200 Tapet em eus ma breur Claude ha ma c'hoar Jacqueline 516 01:00:55,360 --> 01:00:57,840 ha buan da guzhat en eun toull. 517 01:01:02,240 --> 01:01:05,120 Souezhus eo e teufe pep tra en-dro din hanter-kant vloaz goude. 518 01:01:05,280 --> 01:01:06,920 O pourmen en ur straed eus Brusel e oan. 519 01:01:07,080 --> 01:01:08,080 An heol a oa o parañ. 520 01:01:08,680 --> 01:01:10,840 C'hwezhañ a raen kaoc'h yar. 521 01:01:22,040 --> 01:01:24,400 Hud eo diabarzh ur c'hoad-yar. 522 01:01:24,960 --> 01:01:26,240 Pluñv a zo tro-dro. 523 01:01:26,400 --> 01:01:28,520 Lugerniñ a reont, seblantout a reont bezañ diamantoù. 524 01:01:28,680 --> 01:01:29,920 Pluñv e pep lec'h... 525 01:01:45,080 --> 01:01:46,320 Un tamm trouzus e oa ma breur bihan 526 01:01:46,480 --> 01:01:47,680 ha kroget da fiñval 527 01:01:47,840 --> 01:01:49,360 evel-se o deus tapet ac'hanomp. 528 01:01:53,920 --> 01:01:55,280 Neuze an holl a grias : 529 01:01:55,440 --> 01:01:57,120 "Lazh anezho ! Lazh ar re wenn ! 530 01:01:57,280 --> 01:01:59,120 Lazhañ bugale ar re wenn." 531 01:02:03,120 --> 01:02:06,160 Neuze, eur zoudard a antreaz stal ma zad-kozh 532 01:02:06,320 --> 01:02:08,840 ha deuet er-maez gant ur machete nevez-flamm. 533 01:02:09,480 --> 01:02:10,840 Pa welas ma mamm ar machete 534 01:02:11,000 --> 01:02:12,120 un dra bennak a glikas en he spered. 535 01:02:12,280 --> 01:02:14,200 Sellet a reas outañ hag e lavaras 536 01:02:14,360 --> 01:02:17,520 "Hey te! Pelec'h emaout o vont gant ar machete-mañ ? 537 01:02:19,560 --> 01:02:22,560 Kemeret hoc'h eus ar machete-mañ eus stal ma gwaz. 538 01:02:22,720 --> 01:02:23,960 N'hoc'h eus ket paeet evit se !" 539 01:02:24,120 --> 01:02:25,760 Plijout a rae kalz d'an arc'hant ma mamm. 540 01:02:27,120 --> 01:02:28,560 « N'hoc'h eus ket paeet evit se 541 01:02:28,720 --> 01:02:31,200 ha c'hoant hoc'h eus da lazhañ e vugale gantañ. 542 01:02:31,360 --> 01:02:33,240 Ha n'hoc'h eus ket mezh ?" 543 01:02:34,240 --> 01:02:36,560 Neuze e chomas a-sav, o terc'hel e machete. 544 01:02:39,120 --> 01:02:40,120 Hag ar soudarded a yeas kuit. 545 01:02:46,040 --> 01:02:48,000 A-drugarez da gomzoù ma mamm 546 01:02:48,160 --> 01:02:50,240 piv en deus desket din kement-se er vuhez 547 01:02:50,960 --> 01:02:53,800 ne dleer morse chom mut. 548 01:02:55,600 --> 01:02:57,520 Morse! 549 01:03:31,560 --> 01:03:33,960 16e03 eo amañ en aerborzh Leopoldville. 550 01:03:34,120 --> 01:03:37,720 Un obererezh hektikel a zo war ziskouez 551 01:03:37,880 --> 01:03:41,160 gant an degouezh eus e Veurdez ar Roue Baudouin 552 01:03:53,600 --> 01:03:57,760 Hag ar Roue en em ziskouez en e zilhad gwenn-olifant. 553 01:04:05,080 --> 01:04:08,080 Reiñ a ra an dorn gant penn ar Stad Joseph Kasa Vubu. 554 01:04:08,240 --> 01:04:11,320 Reiñ a ra an dorn gant ar c'hentañ ministr Lumumba. 555 01:04:42,280 --> 01:04:43,760 Dizalc'hiezh ar C'hongo 556 01:04:45,360 --> 01:04:51,120 kurunennet al labour, kroget gant ijin ar roue Leopold II 557 01:04:51,840 --> 01:04:55,200 embreget dre e galon dic'hortoz 558 01:04:56,600 --> 01:05:00,240 ha kaset war-raok gant dalc'husted gant Belgia. 559 01:08:19,160 --> 01:08:23,720 Prezegenn an aotrou Lumumba e gwirionez e kemeras ac'hanomp dre souezh. 560 01:08:24,080 --> 01:08:25,080 Ha... 561 01:08:25,880 --> 01:08:29,280 ne c'heller ket nac'h ez eus bet kaoz eus e gomzoù 562 01:08:31,520 --> 01:08:33,920 un dic'hoantadenn vras. 563 01:08:35,200 --> 01:08:38,480 Hag ar brezegenn-ze a oe gwelet evel dismegañsus-kenañ. 564 01:08:52,480 --> 01:08:54,880 Peseurt roll a c'hoario arme Kongo 565 01:08:55,040 --> 01:08:57,480 er C'hongo nevez-dizalc'h? 566 01:08:57,640 --> 01:09:01,600 E Kongo nevez dizalc'h, perzh lu Kongo 567 01:09:01,760 --> 01:09:06,600 chom a raio ar memes roll c'hoari a ra atav abaoe 1886 568 01:09:06,760 --> 01:09:11,280 pa grouas Leopold II an arme-se. 569 01:09:11,880 --> 01:09:18,960 Met gwelet a rez un troc'h bennak gant an amzer dremenet, pe e chomo ar memes tra e gwirionez ? 570 01:09:19,360 --> 01:09:22,640 Ne vo ehan ebet petra bennak gant an amzer dremenet. 571 01:09:40,520 --> 01:09:42,680 Ar jeneral Janssens e oan. 572 01:09:43,920 --> 01:09:45,520 Met bremañ, pas ken. 573 01:09:55,680 --> 01:09:58,040 Ur stad dedennus hon eus en Afrika hiziv an deiz 574 01:09:58,200 --> 01:10:03,040 e-lec'h ma vez kavet nebeut a bolitikourien er broioù nevez savet 575 01:10:03,200 --> 01:10:04,880 emskiant eus ar fed m'eo 576 01:10:05,040 --> 01:10:07,480 hanter-kant desket mat ha didruez soudarded goprsoudarded | 577 01:10:07,640 --> 01:10:09,000 a c'hellfe diskar ur gouarnamant. 578 01:10:09,160 --> 01:10:12,760 Dre-se e welont an digarezioù evit un taol-stad 579 01:10:13,920 --> 01:10:17,680 Hag un nerzh goprsoudard hoc'h eus kinniget deoc'h war verr dermen ? 580 01:10:18,360 --> 01:10:21,400 Soñjal a ran e c'hellfen en em vodañ 100 den dindan 7 devezh. 581 01:10:28,240 --> 01:10:30,560 Hiziv an deiz eo Afrika unan eus al liammoù pouezusañ 582 01:10:30,720 --> 01:10:33,360 en enkadenn soviedel | eus aloubadeg ar bed. 583 01:10:34,640 --> 01:10:36,360 E binvidigezh naturel dic'hortoz 584 01:10:36,520 --> 01:10:38,800 en deus marteze ur galloud brasoc'h 585 01:10:38,960 --> 01:10:41,600 eget hini ar re all eus ar bed asambles. 586 01:10:42,200 --> 01:10:45,560 War an dachenn strategel, alc'hwez Afrika, eo ar C'hongo. 587 01:10:45,880 --> 01:10:49,600 Hag alc'hwez ar C'hongo, eo stad Katanga. 588 01:10:50,000 --> 01:10:51,560 Met ar priz tapet evit ar gomunourien 589 01:10:51,720 --> 01:10:54,200 galloud Katanga eo Unaniezh Ministr 590 01:10:54,360 --> 01:10:55,840 ur vengleuz perc'hennet etrebroadel 591 01:10:56,000 --> 01:10:57,680 a pourveze ar Stadoù-Unanet 592 01:10:57,840 --> 01:11:00,400 gant an elfenn U-235 593 01:11:00,560 --> 01:11:03,920 un elfenn er produiñ eus ar vombezenn atomek kentañ. 594 01:11:54,640 --> 01:11:56,480 Aotrounez, setu ni ! N'eo ket ? 595 01:11:56,640 --> 01:12:01,960 Divizet hon eus disklêriañ dizalc'hiezh Katanga. 596 01:12:45,280 --> 01:12:49,200 A-dreñv deomp emañ ar siminal. 597 01:12:49,360 --> 01:12:54,720 Keit ha ma vo butunet c'hoazh pep tra a seblant mat e Katanga. 598 01:12:56,960 --> 01:12:57,920 Pep tra dreistordinal ! 599 01:12:58,080 --> 01:13:00,400 Ne lezimp ket anezhañ da vont betek hon c'halonoù ! 600 01:13:01,040 --> 01:13:02,600 Brav-tre eo amañ e Katanga ! 601 01:13:02,760 --> 01:13:03,840 Evit bremañ da nebeutañ. 602 01:13:08,760 --> 01:13:14,560 ...interesoù ar monopoloù galloudus pouezet war Belgia 603 01:13:14,720 --> 01:13:19,080 lazhañ kuit ar broviñs pinvidikañ, Katanga. 604 01:13:21,000 --> 01:13:27,800 Ober war-dro danvezioù krai evit an armoù nukleel, uraniom, kobalt, titan, labour marc'had-mat... 605 01:13:27,960 --> 01:13:32,920 setu perak e reont irienn a-enep ar C'hongo... 606 01:13:35,760 --> 01:13:38,040 a ya eus Brusel o c'herdin 607 01:13:38,200 --> 01:13:41,760 betek kêrioù-penn bras an OTAN. 608 01:13:55,240 --> 01:13:57,120 Belgia a gasas he soudarded diouzhtu d'ar C'hongo 609 01:13:57,280 --> 01:13:58,840 evit klask adtapout an urzh. 610 01:13:59,000 --> 01:14:02,120 Ha kas ar soudarded hepken e oa evit gwareziñ buhez ar vroadelourien? 611 01:14:02,280 --> 01:14:03,280 Pe e oa ar Belgiz o c'hortoz 612 01:14:03,440 --> 01:14:04,840 e oa mestr kozh ar C'hongo 613 01:14:05,000 --> 01:14:08,080 gallout tapout an digarez lakaat e c'hontroll war an drevadenn ? 614 01:14:21,200 --> 01:14:22,960 Emaon o weladenniñ ar Stadoù-Unanet 615 01:14:23,120 --> 01:14:26,920 da gejañ gant sekretour-meur an ABU 616 01:14:27,080 --> 01:14:29,360 ha goulenn e skoazell 617 01:14:29,520 --> 01:14:34,280 evit tennañ kuit ar soudarded belgiat eus tiriad hor republik. 618 01:14:35,280 --> 01:14:39,080 An taol-stad a oa bet ijinet gant gouarnamant Belgia 619 01:14:39,240 --> 01:14:43,640 a gasas ur jeneral 620 01:14:43,800 --> 01:14:48,120 da c'hourc'hemenn an arme katangez. 621 01:14:48,840 --> 01:14:55,120 N'eus gwir ebet gant gouarnamant Belgia evit staliañ e arme en hor bro. 622 01:14:56,800 --> 01:15:02,480 Evel m'en deus gouarnamant Belgia gwir ebet evit aloubiñ ar Stadoù-Unanet gant o diazlec'hioù milourel. 623 01:15:08,280 --> 01:15:12,560 N'eo ket an tamall ez omp an argaderien... 624 01:15:13,480 --> 01:15:15,400 met sot omp. 625 01:15:19,840 --> 01:15:24,080 E Washington on chomet e ti-annez ar prezidant. 626 01:15:24,680 --> 01:15:27,240 Met gouarnamant Belgia a vanifestas : 627 01:15:27,680 --> 01:15:29,160 "Perak en doa gouarnamant ar Stadoù-Unanet 628 01:15:29,320 --> 01:15:31,360 astennet un degemer ken dibar 629 01:15:31,520 --> 01:15:33,520 d'ur n***** lous ?" 630 01:16:16,080 --> 01:16:17,640 Un dra iskis-kenañ eo penaos e lavar unan bennak : 631 01:16:17,800 --> 01:16:19,000 "Mat eo, c'hoari." 632 01:16:19,160 --> 01:16:21,440 Pe, "mat eo n*****, diskenn eus an troad." 633 01:16:22,360 --> 01:16:23,720 Ha ne reas ket ster ebet evidon 634 01:16:23,880 --> 01:16:25,240 bezañ ar pezh a soñjen bezañ 635 01:16:25,400 --> 01:16:27,880 o doa graet ac'hanon ar pezh a soñjen ne oan ket. 636 01:16:33,520 --> 01:16:34,840 Plasenn Harlem eo hemañ. 637 01:16:35,000 --> 01:16:37,400 125vet straed ha 7vet hent. 638 01:16:37,560 --> 01:16:39,920 Korn tomm ar vroadelouriezh du. 639 01:16:41,040 --> 01:16:43,320 20 milion a dud du 640 01:16:43,480 --> 01:16:45,280 o c'houlenn gwirioù keodedel. 641 01:16:45,440 --> 01:16:48,320 N'eo ket ret d'ar Sinaed goulenn gwirioù keodedel. 642 01:16:49,120 --> 01:16:51,840 Rusia ! Khrouchtchev zoken a c'hell mont e pep lec'h c'hoant en deus da vont en Amerika 643 01:16:52,000 --> 01:16:53,560 ha tapet en deus ur vombezenn. 644 01:16:55,520 --> 01:17:01,160 Harlem eo ar c'hreizenn vrasañ eus tud a orin afrikan. 645 01:17:03,000 --> 01:17:06,360 Rak setu ar pezh omp c'hwi ha me, Afrikaned. 646 01:17:07,760 --> 01:17:10,120 Ur mignon a oa e kreiz-kêr en unan eus prezegennoù Malcolm X 647 01:17:10,280 --> 01:17:13,920 ha setu piv a zlefe kouezhañ war ar gador e-kichen met... 648 01:17:16,360 --> 01:17:19,120 Soñjet em eus e oa ret din gwelet an den... gouzout a rez. 649 01:17:19,280 --> 01:17:21,120 Souezhet-bras on bet. 650 01:17:30,040 --> 01:17:31,840 Sonerien zo o deus lavaret ez eus un darempred 651 01:17:32,000 --> 01:17:34,080 etre lod eus mennozhioù Malcolm hag ar sonerezh. 652 01:17:34,680 --> 01:17:40,040 Soñjal a ran e c'hell ar sonerezh krouiñ ar c'hemm kentañ e soñjoù an dud. 653 01:18:12,840 --> 01:18:16,800 Ar re a fell dezho tapout ar C'hongo evit ur marc'had hollek 654 01:18:16,960 --> 01:18:17,880 a zo faziet. 655 01:18:18,040 --> 01:18:22,120 Pinvidigezh Kongo a zo deomp ha ni hon-unan a implijo anezhañ. 656 01:18:31,480 --> 01:18:33,520 Da deurel traezh en hon daoulagad 657 01:18:33,680 --> 01:18:36,040 lavaret a reont e oa Lumumba komunour eo. 658 01:18:37,720 --> 01:18:39,680 Afrikan eo Lumumba ! 659 01:19:08,880 --> 01:19:11,800 En em unaniñ a reas an Unaniezh Soviedel ar peurrest eus ar c’huzul da rei 660 01:19:11,960 --> 01:19:13,840 gouarnamant Kongo skoazell milourel. 661 01:19:14,280 --> 01:19:16,440 Emaomp e tro an hent 662 01:19:16,600 --> 01:19:19,360 n'eo ket evit an amzer da zont hepken eus an aozadur-mañ 663 01:19:19,520 --> 01:19:22,040 met ivez evit dazont Afrika. 664 01:19:22,600 --> 01:19:25,920 Hag Afrika a c'hellfe mat, en amzer-vremañ, da lavaret eo ar bed. 665 01:19:35,120 --> 01:19:38,080 Ret eo d'ar bed respont ar goulenn afrikan. 666 01:19:38,600 --> 01:19:41,400 ha ret eo dezhañ respont d'hon doare. 667 01:19:51,480 --> 01:19:54,800 Ar C'hongo a zlefe bezañ e-kreiz al leurenn 668 01:19:54,960 --> 01:19:58,240 el luskad evit un Afrika dieub. 669 01:20:05,640 --> 01:20:10,120 Dindan 5 sizhunvezh, tost da 20 000 soudard eus an O.N.U. a oa er C'hongo. 670 01:20:44,120 --> 01:20:47,720 An aotrou Hammarskjöld en deus degemeret pedadenn gouarnamant Belgia. 671 01:20:48,200 --> 01:20:51,120 Un arvesterien en doa neuze gant ar Roue. 672 01:20:58,920 --> 01:20:59,760 Displeget em eus ur wech c'hoazh 673 01:20:59,920 --> 01:21:04,840 da Sekretour-meur ar Broadoù Unanet stad Katanga 674 01:21:05,240 --> 01:21:08,440 lec'h m'eo adkroget an armerzh. 675 01:21:08,600 --> 01:21:11,640 Dibosupl penn-da-benn er peurrest eus Kongo 676 01:21:12,120 --> 01:21:13,640 e-lec'h ma vez distrujet kement a draoù 677 01:21:13,960 --> 01:21:18,200 a oa bet savet gant kement a aberzhoù 678 01:21:18,600 --> 01:21:25,080 n'eo ket evit satisfañ an trevadennerien pe c'hoantoù impalaerel 679 01:21:25,760 --> 01:21:29,000 met evit kas da benn ur gefridi sevenadurel 680 01:21:29,160 --> 01:21:31,400 evit ar mad eus ur bobl nebeutoc'h diorroet 681 01:21:31,800 --> 01:21:33,360 kement-se evit e silvidigezh hag e bignadenn 682 01:21:33,960 --> 01:21:35,960 kement a draoù a zalc'h eus an dud wenn 683 01:21:36,120 --> 01:21:38,000 hag ar Velgiz. 684 01:22:03,920 --> 01:22:05,760 Ur wech divizet gant Hammarskjöld 685 01:22:05,920 --> 01:22:08,560 evit nijal da Elisabethville da gejañ gant Tshombe 686 01:22:09,320 --> 01:22:11,480 dreist penn Lumumba, kazi ger-ha-ger 687 01:22:13,320 --> 01:22:17,280 diskar Lumumba a oa bet enskrivet en darvoud-se. 688 01:22:22,920 --> 01:22:26,800 Hiziv e Katanga ur c'harr-nij karget eus armoù kaset gant Belgia a erruas. 689 01:22:52,720 --> 01:22:54,360 Unan bennak a lavaras ur wech 690 01:22:54,520 --> 01:22:56,400 e studi an istor 691 01:22:56,560 --> 01:22:58,440 a oa evel azezañ war ar c'hazh. 692 01:22:59,400 --> 01:23:00,720 ...da lavaret eo, sur a-walc'h 693 01:23:00,880 --> 01:23:02,240 souezhadennoù eo 694 01:23:02,400 --> 01:23:03,240 lezet o c'hrogennoù. 695 01:23:11,280 --> 01:23:13,440 N'eus den ebet er Broadoù Unanet 696 01:23:13,600 --> 01:23:17,120 piv n'en deus ket graet van ar pezh a lavaras Washington. 697 01:23:18,840 --> 01:23:21,880 Washington a oa bet ur c'hoari bras levezon en O.N.U. 698 01:23:22,600 --> 01:23:24,920 Dalc'het e oa bet an Amerikaned a-viskoazh 699 01:23:25,400 --> 01:23:27,520 ha Rusianed a chome bepred er-maez. 700 01:23:28,840 --> 01:23:31,240 Ma vije bet ur "C'habined" bennak. evit obererezh Kongo 701 01:23:31,400 --> 01:23:33,560 ne oa ket ar C'huzul Surentez 702 01:23:33,720 --> 01:23:35,480 met ar C'hlub Congo, a zo gwall zizoloet 703 01:23:35,640 --> 01:23:37,720 war an 38vet estaj. 704 01:23:38,840 --> 01:23:40,200 Ar Rusianed avat 705 01:23:40,920 --> 01:23:43,640 ne oant ket perzh eus ar C'hlub-se. 706 01:23:45,680 --> 01:23:48,400 Istor hon amzer istor an dispac'h eo. 707 01:23:48,560 --> 01:23:52,720 Mirdi an Arz Modern eo hemañ e kêr New York. 708 01:23:52,880 --> 01:23:58,320 Ar skridoù bev-kenañ eus an trec'hioù hag ironiezhioù an XXvet kantved-mañ 709 01:23:58,480 --> 01:23:59,680 a zo miret amañ. 710 01:24:14,920 --> 01:24:18,160 Trubarderezh ar skeudennoù eo titl un daolenn 711 01:24:18,320 --> 01:24:20,080 aroueziñ ur gorzenn 712 01:24:20,640 --> 01:24:25,160 gant un istitl : 713 01:24:25,320 --> 01:24:26,600 "N'eo ket ur gorzenn." 714 01:24:26,760 --> 01:24:27,680 Rak... 715 01:24:27,840 --> 01:24:30,200 skeudenn ur pib n'eo ket ur pib. 716 01:25:59,200 --> 01:26:00,840 Lavar ar gerioù saoznek-mañ war va lerc'h : 717 01:26:01,120 --> 01:26:03,480 Pib. - Pib. 718 01:26:03,960 --> 01:26:05,760 Butun. - Butun. 719 01:26:11,400 --> 01:26:14,720 Ar 5 a viz Gwengolo 1960 720 01:26:14,880 --> 01:26:19,520 tennet hon eus ar c'hentañ ministr Patrice Lumumba. 721 01:26:29,840 --> 01:26:32,920 Hiziv, hep goulenn ali digant ar Parlamant 722 01:26:33,080 --> 01:26:35,280 hep goulenn kuzul eus ar gouarnamant dilennet 723 01:26:35,440 --> 01:26:37,200 An aotrou Kasa Vubu en deus trubardet ac'hanomp. 724 01:26:37,880 --> 01:26:40,680 Embann a ran eo Kasa Vubu 725 01:26:40,840 --> 01:26:43,080 a iridas gant ar Velgiz 726 01:26:43,240 --> 01:26:44,720 n'eo ket penn ar Stad ken. 727 01:26:58,880 --> 01:27:00,000 Leopoldville eo hemañ 728 01:27:00,160 --> 01:27:04,880 ar mintin war-lerc'h hini ar prezidant Kasa Vubu embannadenn fromus war radio Kongo 729 01:27:05,040 --> 01:27:07,160 en doa skarzhet Kentañ ministr Lumumba. 730 01:27:07,320 --> 01:27:08,960 E-keit-se e oa serret an aerborzhioù 731 01:27:09,120 --> 01:27:11,480 ha nac'het e voe Lumumba implij ar chadenn radio | 732 01:27:11,640 --> 01:27:13,800 a voe serret gant soudarded an O.N.U. 733 01:27:20,720 --> 01:27:22,240 Mezhus eo. 734 01:27:22,400 --> 01:27:25,120 Pedet eo bet nerzhioù an O.N.U. 735 01:27:25,280 --> 01:27:30,240 gant ar gouarnamant lezennel eus Patrice Lumumba 736 01:27:30,400 --> 01:27:34,200 kemeret en deus an aerborzhioù hag ar chadenn radio. 737 01:27:34,360 --> 01:27:38,520 Graet o deus an dra-se posupl evit ur renad marilhoù treitour 738 01:27:38,680 --> 01:27:40,880 da gemer ar C'hongo... 739 01:27:49,200 --> 01:27:51,600 An deiz war-lerc'h e vo dalc'het ur c'hendalc'h prim eus ar Parlamant. 740 01:27:52,280 --> 01:27:55,160 An izili eus ar Parlamant amañ emaomp o komz 741 01:27:55,320 --> 01:27:59,200 pe an aotrou Kasa Vubu pe gouarnamant an aotrou Lumumba 742 01:27:59,360 --> 01:28:02,400 eo an aotrouniezh e Kongo. 743 01:28:04,920 --> 01:28:09,200 Ur wech deuet da vezañ mat-tre titouroù diabarzh diwar-benn ne vern peseurt strollad. 744 01:28:10,160 --> 01:28:13,400 Gouest oc'h da zeskiñ petra eo levieroù ar galloud 745 01:28:13,560 --> 01:28:17,120 hag ar pez a zouj pep den diouz egile. 746 01:28:17,720 --> 01:28:22,120 Hag ar pezh a gredo pep hini un den all da vezañ gouest d'ober. 747 01:28:22,560 --> 01:28:24,000 Un afer a ouiziegezh diabarzh eo. 748 01:28:24,640 --> 01:28:26,040 Tost emaoc'h o komz e divinadelloù. 749 01:28:26,200 --> 01:28:27,160 Petra a fell dit lavaret gant se ? 750 01:28:27,320 --> 01:28:31,120 Lakaat a rez an dud en un doare distag-tre an eil a-enep egile. 751 01:28:32,600 --> 01:28:34,440 Distrujañ a reont an eil egile. 752 01:28:34,960 --> 01:28:38,400 E fin an tabut kaotek, Lumumba a yeas d'ar sal. 753 01:28:39,960 --> 01:28:42,520 Komz a rae sioul ha barrek. 754 01:28:42,680 --> 01:28:45,120 Nac'hañ a reomp kement embregadenn. 755 01:28:45,680 --> 01:28:48,720 Ne zeuio ket ar C'hongo da vezañ un drevadenn eus ar Broadoù Unanet. 756 01:28:48,880 --> 01:28:50,320 Un adkempenn eo ! 757 01:28:51,000 --> 01:28:54,240 Goude bezañ klevet prezegenn Lumumba mouezhiet o deus ar gannaded evit nullañ 758 01:28:54,400 --> 01:28:58,800 dekredoù an daou Kasa Vubu ha Lumumba o tistreiñ an eil d'egile. 759 01:28:59,880 --> 01:29:02,080 An noz a-raok ar votadeg 760 01:29:02,240 --> 01:29:05,400 niveret hon eus pennoù, o vont d'an holl. 761 01:29:05,560 --> 01:29:07,320 An dilennadeg hon eus bet ! 762 01:29:07,480 --> 01:29:09,360 Ha prenet hoc'h eus mouezhioù ? 763 01:29:10,600 --> 01:29:13,240 N'on ket evit respont an hini-se, digarezit ac'hanon. 764 01:29:13,400 --> 01:29:15,920 Evezhiadenn ebet, lakait evel-se. 765 01:29:21,320 --> 01:29:22,960 Met an deiz war-lerc'h 766 01:29:24,720 --> 01:29:26,680 daou vouezh hon eus bet. 767 01:29:28,880 --> 01:29:30,120 Kollet em eus. 768 01:29:30,480 --> 01:29:32,720 Ar sened en doa roet da Lumumba ur vouezh a fiziañs | 769 01:29:32,880 --> 01:29:34,720 gant 41 mouezh a-enep 2. 770 01:29:41,880 --> 01:29:44,120 An taol-Stad 771 01:29:44,640 --> 01:29:46,840 ar c'houlzad-mañ a-enep din 772 01:29:47,480 --> 01:29:50,120 zo bet ijinet gant pobl Kongo 773 01:29:50,720 --> 01:29:52,600 evel ur c'houlzad a-enep 774 01:29:52,760 --> 01:29:55,120 an dizalc'hiezh hon doa tizhet. 775 01:30:36,080 --> 01:30:39,560 Lumumba a gomzas ouzh ar gazetennerien etrebroadel : 776 01:30:39,720 --> 01:30:42,000 "Hammarskjöld en deus kollet hor fiziañs." 777 01:30:42,640 --> 01:30:45,320 Lumumba a c'houlennas ar tennañ kuit soudarded ar Broadoù Unanet 778 01:30:45,480 --> 01:30:48,600 ma kendalc'hfent da emellout gant e c’houarnamant. 779 01:30:50,240 --> 01:30:53,000 Hammarskjöld a grogas a-raok ar C'hongo 780 01:30:53,160 --> 01:30:57,800 gant ur feur fiziañs dreistordinal eus broioù Afrika hag Azia. 781 01:30:57,960 --> 01:30:59,160 Ul lodenn eus an drajedienn 782 01:30:59,320 --> 01:31:02,720 eo an distruj eus ar mirlec'h fiziañs-se. 783 01:31:03,080 --> 01:31:07,720 C'hwitañ a ra ar Broadoù Unanet er C'hongo. 784 01:31:08,680 --> 01:31:10,600 Piv a zo kiriek? 785 01:31:11,200 --> 01:31:14,400 Petra eo perzh an O.N.U. er C'hongo? 786 01:31:14,880 --> 01:31:16,880 Lakaet eo bet nerzhioù distrujus da vont kuit 787 01:31:17,040 --> 01:31:21,960 gant tud ha ne fell ket dezho ar mad d’ar Stad dizalc’h nevez-se. 788 01:31:22,840 --> 01:31:27,360 Betek-henn n'eo ket bet c'hwitet an O.N.U. er C'hongo. 789 01:31:28,280 --> 01:31:33,720 Kement gouli graet d'ar C'hongo, a zo ur gouli evit Afrika a-bezh. 790 01:31:39,320 --> 01:31:43,280 Nasser ha Nkrumah a c'houlennas mont kuit o soudarded eus nerzh an O.N.U. 791 01:31:44,000 --> 01:31:47,040 Ret e oa bet da Hammarskjöld ober ur striv sirius evit adtapout o fiziañs. 792 01:31:48,280 --> 01:31:50,600 Met enebet e oa gant galloudoù ar C'hornôg 793 01:31:51,320 --> 01:31:54,600 a oa aon gantañ e tegase Lumumba en-dro er skeudenn. 794 01:31:59,520 --> 01:32:04,360 Peseurt arc'hant a soñj deoc'h ar CIA en deus skuilhet er C'hongo? 795 01:32:06,080 --> 01:32:07,520 N'ouzon ket. Prest oc'h da lavarout ? 796 01:32:07,680 --> 01:32:09,200 N'ouzon ket, sur a-walc'h. 797 01:32:09,360 --> 01:32:12,960 Goulenn a ran hag-eñ eo onest a-walc'h evit diskouez hor politikerezh evel 798 01:32:13,120 --> 01:32:14,800 ael penn-da-benn ? 799 01:32:17,240 --> 01:32:20,080 An anv nemetañ a zeue war wel a oa 800 01:32:20,240 --> 01:32:22,800 Joseph-Désiré Mobutu. 801 01:32:31,160 --> 01:32:32,400 Fealded ar c'horonal Mobutu 802 01:32:32,560 --> 01:32:35,440 a zo bet o skeiñ etre Lumumba ha Kasa Vubu. 803 01:32:35,760 --> 01:32:37,560 Lavarout a rez emañ A o kousket gant gwreg B? 804 01:32:37,720 --> 01:32:41,360 Ya, pebezh truez an den-se ken distag eo. 805 01:32:43,200 --> 01:32:43,840 N'eus ket kalz muioc'h. 806 01:32:44,000 --> 01:32:46,240 A-dra sur ez eus kalz obererezhioù sofistiketoc'h eget se. 807 01:32:46,400 --> 01:32:48,680 Peseurt obererezhioù kemplezh ? 808 01:32:49,160 --> 01:32:51,080 Ne c'hellfen ket lâret deoc'h. 809 01:33:07,040 --> 01:33:08,320 Karantez 810 01:33:08,480 --> 01:33:10,880 plijet oc'h gant an traoù mat er vuhez ? 811 01:33:12,120 --> 01:33:14,880 Perak on ken dedennet gant ar butun pipe? 812 01:33:15,040 --> 01:33:15,880 Karedig... 813 01:33:22,280 --> 01:33:23,280 Demat, demat. 814 01:33:23,440 --> 01:33:27,680 Ar c'horonal Mobutu eo hemañ o komz eus Leopoldville. 815 01:33:28,360 --> 01:33:32,800 Divizet en deus lu Kongo evit neutralaat ar Penn-Stad. 816 01:33:38,440 --> 01:33:39,800 Anat eo... 817 01:33:41,440 --> 01:33:44,280 Anat eo ez eo ar skeudenn eus ur gorzenn n'eo ket ur gorzenn. 818 01:33:46,200 --> 01:33:51,120 Ar CIA a oa techet da skoazellañ ar re strizh-kenañ strolladoù a-zehou er broioù estren | 819 01:33:51,280 --> 01:33:53,200 abalamour d'un dalc'h gant ar gomunouriezh 820 01:33:53,360 --> 01:33:57,440 ha lakaat en-dro ar c'halloud demokratel er broioù estren? 821 01:33:58,040 --> 01:34:01,000 Ar c'hontrol eo ar pezh a c'hoarvez, d'am soñj. 822 01:34:19,040 --> 01:34:24,280 Alies e vez ar vuhez monoton ha tedius... 823 01:34:24,800 --> 01:34:27,720 Setu perak ar skinwel kinnig a ra deoc'h un distreiñ. 824 01:34:38,600 --> 01:34:40,480 Ma tistroan da Velgia hiziv 825 01:34:40,640 --> 01:34:41,560 da gentañ eo 826 01:34:41,720 --> 01:34:44,240 evit diskouez va doujañs 827 01:34:44,400 --> 01:34:45,440 d’ar Roue. 828 01:35:09,760 --> 01:35:12,240 Bevet ar Rouanez ! 829 01:36:08,400 --> 01:36:13,200 E-pad deizioù e oa bet kelc'hiet hon ti gant soudarded armet gant mitrailleuses. 830 01:36:16,200 --> 01:36:20,360 Gortozet hon eus an dra spontus skeiñ war an nor e kement mare. 831 01:36:26,800 --> 01:36:28,760 Neuze, eur mintin abred, 832 01:36:30,000 --> 01:36:33,000 daou jeep harzet dirak an ti. 833 01:36:34,360 --> 01:36:36,840 Gilbert M'Pongo, dileuriad ar gouarnamant, 834 01:36:37,320 --> 01:36:39,720 degaset em eus ma urzh skarzhañ. 835 01:36:40,120 --> 01:36:42,280 Ur c'huzulier tost da gouarnamant Lumumba : 836 01:36:42,440 --> 01:36:44,400 Itron Andrée Blouin eus Ginea 837 01:36:44,560 --> 01:36:47,960 ar "mulatto" hanter c'hall glamourus. gant tudennoù komunour | 838 01:36:48,120 --> 01:36:51,800 levezon a-dreñv ar c'hoariva a zo o vezañ taget gant enebourien Lumumba. 839 01:37:02,160 --> 01:37:05,640 Ar zoudarded a zastumas en ti, oc'h en em ober evel en o zi 840 01:37:07,680 --> 01:37:09,080 o c'houlenn boued hag evajoù. 841 01:37:09,240 --> 01:37:11,480 O c'hoari gant ma bugale, Eve-Sylviane ha Patrick 842 01:37:11,640 --> 01:37:13,760 o lezel anezho da verañ o armoù 843 01:37:14,240 --> 01:37:16,360 da blijadur ar vugale. 844 01:37:17,640 --> 01:37:20,320 Gortozet em boa an advab-se. 845 01:37:20,480 --> 01:37:22,240 Koulskoude, er mare diwezhañ, 846 01:37:22,400 --> 01:37:24,280 Ne c'hellen ket degemer mat ar pezh a oa o c'hoarvezout. 847 01:37:25,120 --> 01:37:28,760 An urzh spisaet : « Madame Blouin ». 848 01:37:29,680 --> 01:37:31,440 "Ma bugale", em eus goulennet. 849 01:37:32,280 --> 01:37:37,600 — Nann, ho pugale hag ho pried ne c'hellan ket mont ganeoc'h", a respontas M'Pongo. 850 01:37:43,280 --> 01:37:46,480 En aerborzh, a-raok mont kuit, soñjet en deus din 851 01:37:46,640 --> 01:37:48,880 ma c'harediged dalc'het e oant evel ostajidi. 852 01:37:49,040 --> 01:37:50,560 « Na zisoñjit ket ! 853 01:37:50,720 --> 01:37:55,440 ger ebet d'ar gazetenn etrebroadel pe e kousto ker dezho !» 854 01:38:36,960 --> 01:38:41,880 Embannet hon eus e pennfen 855 01:38:42,040 --> 01:38:45,120 an dileuriad soviedel. 856 01:39:03,360 --> 01:39:06,160 Gant-se e voe skuilhet eoul war an tan. 857 01:39:06,320 --> 01:39:10,760 Fuloret e oa ar gazetenn amerikan. 858 01:39:11,880 --> 01:39:15,840 Milligañ an Unaniezh Soviedel e penn uhelañ o skevent. 859 01:39:19,080 --> 01:39:22,120 Dont a rafe Nehru eus India. 860 01:39:22,280 --> 01:39:23,960 Tito eus Yougoslavia. 861 01:39:24,120 --> 01:39:26,440 Ha Macmillan eus Breizh-Veur. 862 01:39:29,800 --> 01:39:36,600 Disklêriañ a ran an digoradur eus 15vet Emvod-meur an Aozadur Aozadur ar Broadoù Unanet. 863 01:39:37,320 --> 01:39:39,400 Eno emañ Naser. 864 01:39:40,560 --> 01:39:42,440 Eno emañ Nehru. 865 01:39:42,600 --> 01:39:44,640 Eno emañ Sekou-Touré. 866 01:39:45,480 --> 01:39:47,280 Eno emañ Nkrumah. 867 01:39:47,440 --> 01:39:49,760 Bez' ez eus Mao Zedong e Pekin. 868 01:39:56,040 --> 01:39:57,880 An dud a lavar an impalaeriezh marv eo. 869 01:39:58,040 --> 01:39:59,040 Ket! 870 01:39:59,200 --> 01:40:02,840 N’eo ket marv c’hoazh an impalaeriezh. 871 01:40:03,200 --> 01:40:04,520 Emañ... o vervel. 872 01:40:07,640 --> 01:40:11,400 Ar Stadoù-Unanet a zalc'he c'hoazh ar pezh a oa ret daou drederenn eus ar muiañ-niver er Vodadenn 873 01:40:12,200 --> 01:40:15,680 met an niver a dud nevez broioù afro-aziatek dizalc'h 874 01:40:15,840 --> 01:40:17,520 treuzfurmet ar Vodadeg Vroadel 875 01:40:17,800 --> 01:40:20,400 diwar bezañ un tamm muioc'h eget un ostilh propaganda stadunanat 876 01:40:20,560 --> 01:40:22,680 en ur gwir organ emglevioù. 877 01:40:22,840 --> 01:40:26,120 Ma vot holl asambles ar Stadoù afrikat-aziatek ar pezh a reont ral a wech 878 01:40:26,280 --> 01:40:30,280 gallout a raent produiñ 46 diwar an 99 mouezh posupl. 879 01:40:30,440 --> 01:40:33,240 Ur bloc'h eo neuze a ranker kemer e kont. 880 01:40:33,680 --> 01:40:35,920 Un dañjer a oa atav ar mennozh afro-asiat 881 01:40:36,080 --> 01:40:39,160 a c'hellfe mont war-du an aotrou Khrouchtchev. 882 01:40:40,880 --> 01:40:46,160 Kannad Stevenson, ma c'hwitfe an O.N.U. en emglev-se 883 01:40:46,320 --> 01:40:48,320 peseurt esperañs a zo evit mab-den ? 884 01:40:48,840 --> 01:40:51,000 Ur c'hoant teñval-tre eo. 885 01:41:38,000 --> 01:41:42,600 FIDEL EN O.N.U. 886 01:41:43,520 --> 01:41:48,600 Evit mont da 15vet Emvod-meur ar Broadoù Unanet 887 01:41:48,760 --> 01:41:51,960 mont a ra an dileuriad kuban da New York 888 01:41:52,120 --> 01:41:56,640 e penn ar C'hentañ Ministr ha penn an dispac'h : 889 01:42:03,840 --> 01:42:04,760 Troad fentus eo ar re-mañ. 890 01:42:04,920 --> 01:42:05,880 Fentus... fentus. 891 01:42:06,200 --> 01:42:08,120 Pa sellan ouzh va zreid, Me a vez gwallgaset va-unan. 892 01:42:19,000 --> 01:42:21,320 da nebeutañ 16 broad afrikat ret eo bezañ degemeret 893 01:42:21,480 --> 01:42:24,560 evit an digoradur eus 15vet Emvod-meur ar Broadoù Unanet 894 01:42:24,720 --> 01:42:26,600 pouezus dija war dachenn Kongo. 895 01:42:26,760 --> 01:42:28,960 Ur skor a bennoù gouarnamant a vo eno. 896 01:42:29,360 --> 01:42:32,000 Un endro dramatek gant perzhioù hollek a zo e-barzh ar gudenn. 897 01:42:40,960 --> 01:42:43,880 Castro a oa o teurel kurun ha luc'hedenn 898 01:42:44,040 --> 01:42:49,000 pa voe skoet gant ur c'hoad er-maez eus e ostaleri. 899 01:42:49,160 --> 01:42:51,480 Bezañ ur guerriller kozh 900 01:42:51,640 --> 01:42:57,760 gourc'hemenn a reas sevel e deltenn dirak an O.N.U.! 901 01:43:45,720 --> 01:43:49,000 C'hoant am eus da saludiñ an dud eus ar Stadoù-Unanet. 902 01:43:56,360 --> 01:43:59,880 Pouezus-kenañ e oa evit mont da weladenniñ Castro 903 01:44:00,040 --> 01:44:02,880 lakaat war wel politikerezh Amerika 904 01:44:03,040 --> 01:44:06,800 e-keñver an Afro-Amerikaned hag an dileuriad kuban. 905 01:44:07,200 --> 01:44:10,000 ...an ostaleri Theresa : ur bern polis amañ. 906 01:44:10,160 --> 01:44:12,000 Ur bern kameraourien amañ bremañ. 907 01:44:12,160 --> 01:44:13,880 Klask a reomp mont e-barzh. 908 01:44:14,040 --> 01:44:16,040 Un ti foll amañ. 909 01:44:16,760 --> 01:44:19,360 Pa'm eus kavet Castro evit ar wech kentañ 910 01:44:19,520 --> 01:44:22,080 ur berzh bras en deus graet : 911 01:44:22,240 --> 01:44:25,920 amañ e oa an den bras-meurbet-se gant ur barv du. 912 01:44:26,920 --> 01:44:28,840 Brasaat a reomp an eil egile. 913 01:44:29,000 --> 01:44:32,560 "Embrace" zo marteze un islavarenn. 914 01:44:34,240 --> 01:44:38,040 Plegañ a reas evit va goloiñ gant e gorf a-bez ! 915 01:44:38,200 --> 01:44:43,080 Dre c'hoarzhin, Fidel ha Nikita tostaat ar C'hubaned hag ar Sovieded. 916 01:44:44,440 --> 01:44:46,280 Petra hoc'h eus komzet eno ? 917 01:44:46,840 --> 01:44:48,080 Na vezit ket nec'het gant se ! 918 01:44:57,040 --> 01:45:01,400 Lakait ac'hanon da c'houlenn diganeoc'h Aotrou X, perak hoc'h eus gweladenniñ Fidel Castro ar mintin-mañ ? 919 01:45:02,040 --> 01:45:05,000 Mat eo, rak eus an trubuilh en Afrika 920 01:45:05,160 --> 01:45:06,440 er C'hongo hag e lec'hioù all 921 01:45:06,600 --> 01:45:10,120 kalz a draoù en deus graet eus an tennder e Harlem. 922 01:45:15,200 --> 01:45:19,920 Kaset omp bet betek an 9vet estaj hag e-barzh kambr an doktor Castro. 923 01:45:20,080 --> 01:45:23,720 Saludiñ a reas ac'hanomp gant karantez, azezañ a reomp, ne oa ket ken bras ar gambr. 924 01:45:24,280 --> 01:45:27,520 Ma soñj eus Fidel Castro e oa e oa un den 925 01:45:27,680 --> 01:45:31,920 a seblante kaout ar gwir dedenn eus e bobl a galon. 926 01:45:49,240 --> 01:45:53,840 Kinniget eo bet e c'hallfe bezañ un tamm itrik etrebroadel amañ 927 01:45:54,000 --> 01:45:58,120 abalamour da veajoù Malcolm da Afrika 928 01:45:58,280 --> 01:46:01,320 e zarempredoù gant Nasser. 929 01:46:05,520 --> 01:46:08,800 Ar CIA a oa e gwirionez o sellet ouzh Malcolm a-dost-tre. 930 01:46:09,520 --> 01:46:13,560 A bouez ispisial e oa e efedusted en Afrika. 931 01:46:13,720 --> 01:46:17,080 Kinniget en doa ur memorandum 8 pajenn d'un emvod 932 01:46:17,240 --> 01:46:20,400 eus pennoù 33 broad Afrika o c'houlenn o skoazell 933 01:46:20,560 --> 01:46:23,640 en e emdroadur da c'hortoz evit kemer Amerika dirak an O.N.U. 934 01:46:23,800 --> 01:46:27,200 evit torriñ gwirioù mab-den an Afro-Amerikaned. 935 01:46:37,400 --> 01:46:40,840 Ur gudenn denel eo, n'eo ket ur gudenn amerikan pe ur gudenn "du". 936 01:46:41,840 --> 01:46:43,200 Hag evel ur gudenn bedel 937 01:46:43,360 --> 01:46:45,600 soñjal a reomp e tlefe bezañ tennet kuit eus ar barnerezh 938 01:46:45,760 --> 01:46:48,440 eus gouarnamant ar Stadoù-Unanet ha lezioù-barn ar Stadoù-Unanet 939 01:46:48,600 --> 01:46:51,080 en hevelep doare kudennoù an den du 940 01:46:51,240 --> 01:46:53,880 e Suafrika, en Angola ha lec'hioù all er bed 941 01:46:54,040 --> 01:46:55,680 a vez kaset e-barzh ar Broadoù Unanet 942 01:46:55,840 --> 01:46:57,640 abalamour d'ar gwalldaolioù | eus gwirioù mab-den. 943 01:47:02,240 --> 01:47:05,440 Krediñ a reomp ez eo hor gudenn unan n'eo ket eus gwallerezh ar gwirioù keodedel 944 01:47:05,600 --> 01:47:07,360 met eus gwallerezh gwirioù mab-den. 945 01:47:07,520 --> 01:47:11,040 N'eo ket hepken e vez nac'het deomp ar gwir bezañ keodedour er Stadoù-Unanet 946 01:47:11,200 --> 01:47:13,720 nac'het eo ar gwir deomp bezañ un den. 947 01:47:33,360 --> 01:47:39,120 Kinnig a rafen pa vo ar garta eus an O.N.U. a zeu da vezañ adwelet. 948 01:47:39,280 --> 01:47:44,080 Ur sez peurbadus a zlefe bezañ krouet evit Afrika war ar C'huzul Surentez. 949 01:47:44,240 --> 01:47:49,000 E-keñver an niver o kreskiñ hepken eus izili afrikan an O.N.U. 950 01:47:49,160 --> 01:47:51,920 met ivez eus ar pouez kreñvañ 951 01:47:52,080 --> 01:47:54,360 eus ar c'hevandir afrikat en aferioù ar bed. 952 01:48:05,160 --> 01:48:07,600 Un nebeud devezhioù goude bezañ azezet en O.N.U. 953 01:48:07,760 --> 01:48:10,480 Darempredet on bet gant an "arm-twister" amerikan. 954 01:48:11,240 --> 01:48:15,840 Arm-twisters a oa ur mennozh na veze ket klevet kalz anezhañ e-barzh emgavioù foran Aozadur ar Broadoù Unanet 955 01:48:16,000 --> 01:48:19,040 met kreiz penn-da-benn d'e obererezh gwirion. 956 01:48:24,880 --> 01:48:27,520 Arm-twisters a oa kannaded amerikan peurliesañ 957 01:48:27,680 --> 01:48:30,800 a oa e gefridi levezoniñ ar mouezhioù pennañ 958 01:48:30,960 --> 01:48:34,080 c'hwezhañ ar reuz a c'hellfe bezañ, ha deskiñ gantañ. 959 01:48:59,880 --> 01:49:03,360 Ober gantañ gallout a rafe bezañ goubrenerezh pe chantañ. 960 01:49:03,920 --> 01:49:05,880 Broioù ma oa interestoù an embregerezh 961 01:49:06,040 --> 01:49:08,560 resev a rafe alioù nebeutoc'h soutil. 962 01:49:53,680 --> 01:49:58,120 Evel Prezidant eus Republik Kongo | 963 01:49:58,720 --> 01:50:04,880 Embann a ran dre-se ar fard eus ma dileuriadur. 964 01:50:08,920 --> 01:50:11,000 Gouarnamant reizh ar C'hongo 965 01:50:11,160 --> 01:50:14,920 eo gouarnamant an aotrou Patrice Lumumba. 966 01:50:15,840 --> 01:50:18,960 An diviz da lakaat ar c'hendalc'h da azezañ eus an aotrou Kasa Vubu. 967 01:50:19,120 --> 01:50:20,440 deuet deomp evel ur skoilh bras. 968 01:50:23,080 --> 01:50:26,080 Setu ar gwashañ mezh a c'houzañvas ar Broadoù Unanet biskoazh. 969 01:50:26,240 --> 01:50:30,600 Ha ni eus Azia a vefe an dud a vo souezhet-bras ha glac'haret. 970 01:50:30,760 --> 01:50:34,640 Ne c'hell ket bezañ un Afrikan hepken er Vodadenn-mañ 971 01:50:34,800 --> 01:50:38,120 piv ne vefe ket fromet gant ar vezh dre ar stad a zo savet. 972 01:50:40,160 --> 01:50:43,720 Diwar-benn ur vanifestadeg kreñv gant tud neptu afro-aziatek 973 01:50:43,880 --> 01:50:45,720 ar Vodadenn, dindan gwask ar Stadoù-Unanet 974 01:50:45,880 --> 01:50:48,640 azezet ur c'hendalc'h Kasa Vubu. 975 01:51:04,320 --> 01:51:08,880 Kaset e voe al labour lous er C'hongo da benn 976 01:51:09,040 --> 01:51:16,160 gant sekretour-meur ar Broadoù Unanet Hammarskjöld. 977 01:51:18,160 --> 01:51:21,240 Ne bardono ket an istor deoc'h. 978 01:51:22,040 --> 01:51:27,520 Un den hag en deus flastret n'eus plas ebet d'ar justis elfennel 979 01:51:27,680 --> 01:51:32,080 en ul lec'h ken pouezus evel hini ar Sekretour-meur. 980 01:51:33,840 --> 01:51:39,200 Galv a ran bremañ ar sekretour-meur evit ober gant ar gwir da respont. 981 01:51:43,800 --> 01:51:47,360 Dre zimeziñ e taolin an aozadur d'an avelioù. 982 01:51:47,520 --> 01:51:50,320 N'em eus gwir ebet d'ober kement-se. 983 01:52:05,240 --> 01:52:10,800 N'eo ket an Unaniezh Soviedel, pe galloudoù bras all e gwirionez 984 01:52:10,960 --> 01:52:13,800 o deus ezhomm eus an O.N.U. evit o gwareziñ. 985 01:52:14,120 --> 01:52:15,960 An holl re all eo. 986 01:52:16,120 --> 01:52:19,440 An aozadur a zo da gentañ o aozadur. 987 01:52:19,600 --> 01:52:21,280 Chom a rin em c'harg 988 01:52:21,440 --> 01:52:23,200 e-pad prantad va c'harg 989 01:52:23,360 --> 01:52:25,720 evel servijer an aozadur 990 01:52:25,880 --> 01:52:26,960 en interest... 991 01:52:43,160 --> 01:52:47,520 Chom a rin em c'harg e-pad prantad va c'harg 992 01:52:47,680 --> 01:52:49,440 evel servijer an aozadur 993 01:52:49,600 --> 01:52:52,280 evit mad an holl vroadoù all-se 994 01:52:52,440 --> 01:52:55,560 keit ha ma fell dezho e rafen. 995 01:53:13,000 --> 01:53:15,920 Oh, ur milion a hunvreoù am eus bet. 996 01:53:17,040 --> 01:53:18,640 N'eus nemet hunvreal a ran. 997 01:53:19,120 --> 01:53:20,160 A-hed an amzer. 998 01:53:20,680 --> 01:53:22,200 Klevet em eus e sonez ar piano. 999 01:53:22,360 --> 01:53:24,960 Nann, n'eo ket ur piano, hunvreal eo. 1000 01:53:40,800 --> 01:53:44,880 E 1955 e oa Kendalc'h Bandung en Indonezia. 1001 01:53:45,680 --> 01:53:47,920 Ha d’ar mare-ze, an Afrikaned, an Aziated, an Arabed 1002 01:53:48,080 --> 01:53:50,440 an holl dud nann-gwenn en em vodas 1003 01:53:50,600 --> 01:53:54,120 hag asantiñ a reas digreskiñ ar pouez o diforc'hioù | 1004 01:53:54,280 --> 01:53:56,760 ha pouezañ war ar pezh a oa etrezo. 1005 01:53:57,520 --> 01:54:00,240 E New York, ar paradenn dramatek eus tudennoù pennañ ar bed 1006 01:54:00,400 --> 01:54:03,080 a-dreuz leurenn an istor a gendalc'h. 1007 01:54:06,640 --> 01:54:07,960 E Harlem's Hotel Theresa 1008 01:54:08,120 --> 01:54:09,760 e-touez ur bern gwarded surentez 1009 01:54:09,920 --> 01:54:11,840 derc'hel kolonennoù manifesterien 1010 01:54:12,000 --> 01:54:14,640 Nasser ha Fidel Castro kregiñ gant ur brezegenn 90 munutenn. 1011 01:54:15,480 --> 01:54:17,560 Ha spered Bandung e oa 1012 01:54:17,720 --> 01:54:20,240 a lakaas ar broadoù da vezañ posupl n'en deus ket bet chañs 1013 01:54:20,400 --> 01:54:22,000 dont da vezañ dizalc'h. 1014 01:54:22,160 --> 01:54:23,720 "...degemer Nehru eus India." 1015 01:54:23,880 --> 01:54:26,480 "Degemer Nkrumah eus Ghana." 1016 01:54:29,320 --> 01:54:32,840 Fidel Castro a grog gant e brezegenn istorel 1017 01:54:33,000 --> 01:54:38,680 personelaat evit ar wech kentañ mouezh emsaverien Amerika Latin. 1018 01:54:38,840 --> 01:54:40,560 Kaoz Kuba 1019 01:54:41,280 --> 01:54:43,520 a zo evel hini ar C'hongo. 1020 01:54:43,920 --> 01:54:47,760 An enbroañ trevadennel anat e oa. 1021 01:54:48,560 --> 01:54:51,200 Kondaoniñ a reomp 1022 01:54:51,360 --> 01:54:56,080 penaos nerzhioù an O.N.U. 1023 01:54:56,240 --> 01:55:00,840 embreget er C'hongo. 1024 01:55:01,720 --> 01:55:08,280 Ar gwir penn nemetañ a gendalc'he da zifenn interestoù e vro, eo... 1025 01:55:08,440 --> 01:55:09,880 Lumumba. 1026 01:55:17,360 --> 01:55:22,120 Erruout a ra ar prezidant Eisenhower da emvod 1960 Bodadeg Vroadel ar Broadoù Unanet. 1027 01:55:22,280 --> 01:55:26,120 Unan eus an diplomatiezh pouezusañ emvodoù en istor a-vremañ. 1028 01:55:30,160 --> 01:55:32,960 Ah, setu un tammig ton gallek mont a raimp da skeiñ evidoc'h. 1029 01:55:46,320 --> 01:55:47,520 Sklaer e oa deuet da vezañ 1030 01:55:47,680 --> 01:55:51,440 ne c'hallfe bezañ gouarnamant Kongo ebet gant Lumumba en e benn. 1031 01:55:52,960 --> 01:55:55,440 Gant an engouestloù etrevroadel 1032 01:55:55,600 --> 01:55:59,440 eus Ghana, Ginea, eus Kaero, Moskov 1033 01:55:59,600 --> 01:56:02,640 ha Delhi, holl a-du gant Lumumba. 1034 01:56:03,000 --> 01:56:05,800 En em c'houlenn a reer hag-eñ e c'hellont paeañ ober netra diwar e benn... 1035 01:56:26,720 --> 01:56:30,240 Degaset hoc'h eus ganeoc'h lod eus an dafar-se 1036 01:56:30,400 --> 01:56:33,360 ar pezh en dije gweredekaet ar CIA da implijout ar venveg-se 1037 01:56:33,520 --> 01:56:35,240 evit lazhañ tud ? 1038 01:56:35,400 --> 01:56:36,200 E gwirionez hon eus. 1039 01:56:36,360 --> 01:56:37,680 Arabat tizhout an dra-se warnon ! 1040 01:56:49,160 --> 01:56:53,960 Hag ar... bistolenn-mañ a denn an darzh ? 1041 01:56:54,120 --> 01:56:56,120 Ya, gwir eo, Aotrou Prezidant. 1042 01:56:56,400 --> 01:56:59,680 Ha gouzout a ra ar pal ez eo bet tapet ha war-nes mervel ? 1043 01:57:00,000 --> 01:57:04,040 Un dart ispisial a voe savet ar pezh a c'hellfe marteze 1044 01:57:04,200 --> 01:57:06,400 mont e-barzh ar pal hep bezañ gwelet. 1045 01:57:07,720 --> 01:57:09,120 Evit ar mare, komzomp diwar-benn an droiad-mañ en Afrika. 1046 01:57:09,280 --> 01:57:10,720 Ho mennozh e oa ? 1047 01:57:10,880 --> 01:57:12,720 Nann, Departamant ar Stad e oa. 1048 01:57:16,480 --> 01:57:18,240 Diwallit na vezit ket skrapet er C'hongo ! 1049 01:57:18,400 --> 01:57:20,880 Den ebet ne skrapo ac'hanon. 1050 01:57:22,720 --> 01:57:25,960 Peseurt liamm a oa etre obererezhioù ar CIA 1051 01:57:26,120 --> 01:57:27,920 hag al liveoù uhelañ eus ar gouarnamant? 1052 01:57:28,080 --> 01:57:29,800 ha pegement ar prezidant marteze en deus gouezet 1053 01:57:29,960 --> 01:57:32,080 diwar-benn kenlabour ar CIA 1054 01:57:32,240 --> 01:57:33,880 e klaskoù lazhañ. 1055 01:57:34,680 --> 01:57:39,840 Gwir o deus pobl Kongo da sevel war-zu o bro e peoc'h hag e frankiz. 1056 01:57:41,080 --> 01:57:45,040 Emellout gant broadoù all en o aferioù diabarzh 1057 01:57:45,200 --> 01:57:49,480 krouiñ a rafe ul lec'h emgann e kalon Afrika. 1058 01:58:08,200 --> 01:58:11,680 Enebet ouzh ar c'hannati war "Café de la Presse". 1059 01:58:11,840 --> 01:58:13,280 Azezet war an dachenn 1060 01:58:13,440 --> 01:58:15,760 a oa un den am eus anavezet. 1061 01:58:15,920 --> 01:58:16,960 Lavarout a reas : « Me eo Joe eus Pariz. 1062 01:58:17,120 --> 01:58:19,280 Kalz a draoù hon eus da gomz diwar o fenn." 1063 01:58:21,480 --> 01:58:22,880 Me a lavaras, "Mat eo, petra eo ?" 1064 01:58:23,200 --> 01:58:26,000 Lavarout a reas : « Mat eo, ho po evit lazhañ Lumumba." 1065 01:58:26,160 --> 01:58:28,160 Implijet en deus ar gerioù-se ? 1066 01:58:28,320 --> 01:58:29,480 Ya. 1067 01:58:30,720 --> 01:58:32,520 Ken sklaer ha ma lavarez din bremañ ? 1068 01:58:32,680 --> 01:58:33,320 Ya. 1069 01:58:39,600 --> 01:58:43,200 Lavarout a reas : « Kelennet on bet evit reiñ deoc'h un nebeud ampoezonoù". 1070 01:58:44,240 --> 01:58:45,480 Met piv en deus gourc'hemennet dezhañ ? 1071 01:58:45,640 --> 01:58:48,120 Lavaret en deus, "Prezidant Eisenhower". 1072 01:58:48,440 --> 01:58:50,840 Lavaret e vez er gelaouenn eo reizh soñjal 1073 01:58:51,000 --> 01:58:55,360 e oa bet gourc'hemennet d'ar CIA gant ar prezidant Eisenhower evit klask lazhañ Lumumba eus Kongo. 1074 01:58:55,520 --> 01:59:00,800 Kinnig a ran chom hep mont e-barzh en aferioù diabarzh ar vro nevez-se 1075 01:59:00,960 --> 01:59:05,840 dre zistruj, dre nerzh, dre bropaganda pe forzh peseurt doare all. 1076 01:59:06,000 --> 01:59:08,000 Trugarez deoc'h ha bennozh Doue deoc'h. 1077 01:59:16,080 --> 01:59:16,720 Plijet on oc'h ober anaoudegezh ganeoc'h? 1078 01:59:16,880 --> 01:59:19,960 Willis Conover e Washington DC eo hemañ. 1079 01:59:20,360 --> 01:59:23,640 Mouezh Amerika : Eurvezh ar Jazz. 1080 01:59:23,800 --> 01:59:27,440 Demat deoc'h, Satchmo kozh eo hemañ, Louis Armstrong 1081 01:59:27,600 --> 01:59:31,760 o kemer e-pad ar 15 munutenn da heul digant ma mignon kozh Willis Conover. 1082 01:59:31,920 --> 01:59:35,880 Disklêriet e oa bet Armstrong ent-ofisiel "Kannad ar garantez" eus Amerika. 1083 01:59:36,040 --> 01:59:37,400 gant ar gouarnamant kevredigezhel 1084 01:59:37,560 --> 01:59:40,280 hag a voe kaset d'an tour ar C'hongo gwallgaset gant ar brezel diabarzh 1085 01:59:40,440 --> 01:59:42,120 e miz Here 1960. 1086 01:59:44,040 --> 01:59:46,840 Arm Amerika a oa ur bilhed glas en un alc'hwez bihan. 1087 02:00:03,240 --> 02:00:05,360 An aotrou Louis Armstrong 1088 02:00:05,520 --> 02:00:07,960 brasañ "Roue ar Jazz". 1089 02:00:08,400 --> 02:00:11,920 Degemer mat Aotrou Armstrong. 1090 02:01:07,520 --> 02:01:09,800 Sekretour-meur ar Broadoù Unanet a embannas : 1091 02:01:09,960 --> 02:01:14,680 "Katanga a vez dalc'het bev dre vras dre arc'hant an Unaniezh Minière ?" 1092 02:01:15,080 --> 02:01:17,520 Na zisoñjit ket ez on ur politikour. 1093 02:01:17,680 --> 02:01:22,360 Ha kalz eus va enebourien galvit ac'hanon ar "C'hasedig". 1094 02:01:22,520 --> 02:01:27,440 E gwirionez, n'emañ ket Union Minière o paeañ ac'hanomp, skoazellañ a reomp anezho e gwirionez ! 1095 02:02:03,160 --> 02:02:05,320 Mont a raemp da Elisabethville 1096 02:02:05,480 --> 02:02:09,520 mont d'ur sonadeg | roet gant Louis Armstrong. 1097 02:02:09,680 --> 02:02:11,800 Mont a ran da gannad Timberlake 1098 02:02:11,960 --> 02:02:13,760 ha Julie, e wreg. 1099 02:02:14,120 --> 02:02:16,040 Ar gwragez a oa eno evit e lakaat da zont war wel 1100 02:02:16,200 --> 02:02:18,320 e oa un dra sokial... 1101 02:03:55,040 --> 02:03:57,560 Kenderc'hel a reas Patrice Lumumba da stourm. 1102 02:03:58,000 --> 02:04:00,560 Den ebet ne grede e lakaat d'ar marv c'hoazh, evel ma oa bet raktreset. 1103 02:04:01,360 --> 02:04:07,040 N'eo ket evit mank a gasoni, met abalamour Patrice Lumumba a blije dezhañ c'hoazh e enebourien. 1104 02:04:07,520 --> 02:04:10,600 Gouzout a rae e oa c'hoazh ar c'hentañ ministr lezennel 1105 02:04:10,760 --> 02:04:16,120 met daouarn diwelus a vouge anezhañ, hag an daouarn-ze a zeue eus a bell. 1106 02:04:18,520 --> 02:04:20,040 Pell-tre. 1107 02:04:32,760 --> 02:04:34,160 Kresket e oa bet galloud Lumumba ingal 1108 02:04:34,320 --> 02:04:37,320 ha soudarded leal dezhañ a oa kontrollet tachennoù bras eus ar C'hongo. 1109 02:04:41,480 --> 02:04:45,480 Lumumbisted a oa o vont da adtapout div drederenn eus ar vro. 1110 02:05:00,360 --> 02:05:03,640 Gwelet a rit un implij buan bennak evit ho talvoudegezhioù? 1111 02:05:04,400 --> 02:05:05,920 Ya, un dra bennak a zo o tont a-benn nebeut. 1112 02:05:06,080 --> 02:05:08,120 Anat eo ne c'hellomp ket komz diwar-benn ar seurt traoù-se. 1113 02:05:09,160 --> 02:05:10,520 Soñjal a ran e c'hellfemp bezañ 1114 02:05:10,680 --> 02:05:12,080 en-dro d'an aferioù. 1115 02:05:19,880 --> 02:05:22,400 Ar Belgiz a gav un den anvet Tshombe 1116 02:05:22,560 --> 02:05:23,920 piv eo ur muntrer 1117 02:05:24,320 --> 02:05:25,600 hag ar c'henta tra a ra 1118 02:05:25,760 --> 02:05:28,720 mont da Suafrika ha goprañ muioc'h a lazherien. 1119 02:05:28,880 --> 02:05:31,760 Reiñ a reont dezho an anv glorius eus "goprsoudard". 1120 02:05:36,360 --> 02:05:38,440 Emaint o teurel bombezennoù war ar c'hêriadennoù. 1121 02:05:38,600 --> 02:05:40,240 Stlakañ a ra ar merc'hed eus Kongo. 1122 02:05:40,400 --> 02:05:41,760 Babigoù Kongo. 1123 02:05:42,920 --> 02:05:44,400 An estrenvouriezh eo. 1124 02:05:45,280 --> 02:05:52,080 Gouarnamant Belgia a zo penn-da-benn enebet ouzh implij ar goprsoudarded. 1125 02:05:52,400 --> 02:05:56,280 N'eus ket ur goprsoudard belgiat e Katanga. 1126 02:05:58,400 --> 02:06:00,960 Belgia n'eo ket trevadourez nag 1127 02:06:01,360 --> 02:06:03,600 nag nevez-trevadennour 1128 02:06:03,760 --> 02:06:05,000 nag impalaerour. 1129 02:07:40,880 --> 02:07:44,520 Troet hon eus an dachenn gant kirri-nij skañv war un tamm hent-houarn hir. 1130 02:07:44,680 --> 02:07:47,360 eus Kobongo war-du Kabala. 1131 02:07:49,880 --> 02:07:53,240 Emaon o koll kont eus an niver eus kêriadennoù devet. 1132 02:07:56,640 --> 02:07:59,920 Pegen disfiziañ a rafec'h an emouestl a fulor moral 1133 02:08:00,080 --> 02:08:01,760 mareoù a vo pa sko warnoc'h. 1134 02:08:03,480 --> 02:08:04,400 Tapet en deus ac'hanon. 1135 02:08:04,560 --> 02:08:07,320 N'eo ket o welet ar c'hêriadennoù hep toennoù | 1136 02:08:07,480 --> 02:08:09,640 met er gwagenn mignon eus an ofiser gwenn 1137 02:08:09,800 --> 02:08:11,760 e karg eus an obererezhioù-se. 1138 02:09:19,440 --> 02:09:20,920 C'hwi eo ar pezh a anver ur Simba ? 1139 02:09:21,080 --> 02:09:22,520 Ya! Ur Simba on. 1140 02:09:22,680 --> 02:09:23,560 Pe oad oc'h? 1141 02:09:23,720 --> 02:09:24,680 20 vloaz on. 1142 02:09:24,840 --> 02:09:25,720 20 vloaz rik. 1143 02:09:25,880 --> 02:09:26,760 Dres. 1144 02:09:32,720 --> 02:09:35,320 Penaos e soñj deoc'h sentiñ a rafec'h bremañ 1145 02:09:35,480 --> 02:09:37,440 ma 'z eus ur breur kongolek bennak a zo deuet betek ennoc'h ? 1146 02:09:37,600 --> 02:09:38,480 Heñvel-tre int ouzhoc'h ! 1147 02:09:38,640 --> 02:09:39,920 Arabat soñjal ne seblantit ket bezañ Kongoad. 1148 02:09:40,080 --> 02:09:43,040 Seblantout a rez bezañ ken kongolek evel ma ra ur C'hongoad. 1149 02:09:46,000 --> 02:09:48,240 Penaos e santfec'h ma teufe unan anezho da'z kavout 1150 02:09:48,400 --> 02:09:51,920 ha goulennet diganeoc'h diwar-benn ar pezh a ra ho gouarnamant 1151 02:09:52,080 --> 02:09:52,640 er C'hongo? 1152 02:09:52,800 --> 02:09:55,040 Goulennet e oa bet diganin pa oan eno. 1153 02:09:57,720 --> 02:10:00,080 Met n'hoc'h eus displegadenn ebet. 1154 02:10:01,520 --> 02:10:03,640 Chom a ra ho teod en ho genoù. 1155 02:10:09,840 --> 02:10:12,400 Ne voe ket tizhet an dizalc'hiezh biskoazh. 1156 02:10:12,560 --> 02:10:15,800 Dont a reas an dizalc'hiezh gant ur souvereniezh bevennet-tre... 1157 02:10:30,800 --> 02:10:33,920 met war an dachenn ekonomikel ne oamp e lec'h ebet. 1158 02:10:34,120 --> 02:10:36,880 Perak e oamp bet trevadennet ? 1159 02:10:37,040 --> 02:10:40,680 Da belec’h ez a hor pinvidigezh ? 1160 02:10:41,160 --> 02:10:42,960 Diamantoù, aour hon eus 1161 02:10:43,120 --> 02:10:46,880 kouevr, staen, kement a ouzoc'h... 1162 02:10:52,080 --> 02:10:54,200 Kemer a reont al lazherien gopret-se. 1163 02:10:54,360 --> 02:10:58,800 Lakaat anezho e kirri-nij amerikan. Gant bombezennoù amerikan. 1164 02:10:58,960 --> 02:11:01,880 Ha lezel anezho da gouezhañ war kêriadennoù Afrika. 1165 02:11:02,720 --> 02:11:04,680 Ha c'hwi tud du azezet amañ... 1166 02:11:04,840 --> 02:11:07,680 "cool"... evel ma ne denn ket deoc'h. 1167 02:11:08,000 --> 02:11:10,720 Ostajidi e oant e gwirionez pe e oac'h o vont da lazhañ anezho ? 1168 02:11:10,880 --> 02:11:12,240 Ostajidi e oant. 1169 02:11:12,400 --> 02:11:15,000 Eno e oant evit mirout an nijerezioù pell. 1170 02:11:16,120 --> 02:11:17,960 Evit mirout ouzh an nijerezioù diwar bombezañ ac'hanomp. 1171 02:11:18,120 --> 02:11:22,120 Pa zalc'homp an ostajidi dindan arvar, ne voe bombezadeg ebet ken. 1172 02:11:23,360 --> 02:11:27,080 Pa oa ar publik gwenn implijout a ra e wask evit brasaat 1173 02:11:27,240 --> 02:11:29,960 eo buhez an ostajidi gwenn en arvar... 1174 02:11:30,120 --> 02:11:33,120 reiñ a reont din ar soñj e roont muioc'h a bouez 1175 02:11:33,280 --> 02:11:34,160 d'un ostaj gwenn 1176 02:11:34,320 --> 02:11:36,080 eget na reont d'ar maro eus un den 1177 02:11:36,240 --> 02:11:37,560 daoust da liv e groc’hen. 1178 02:11:38,960 --> 02:11:41,040 Lakaat a raimp an dra-se da vont en-dro kousto pe gousto ! 1179 02:11:41,200 --> 02:11:44,920 Ober a raimp emglev gant an diaoul evit adunvaniñ ar C'hongo ! 1180 02:11:45,080 --> 02:11:46,160 Fin an istor ! 1181 02:12:29,160 --> 02:12:32,200 Ha lazhet hoc'h eus hoc'h-unan an ostajidi europat ? 1182 02:12:32,360 --> 02:12:34,720 Ya, lazhet em bije anezho. 1183 02:12:35,120 --> 02:12:36,800 Pa seller ouzh ar mod ma oamp bet bombezet. 1184 02:12:36,960 --> 02:12:38,200 Evel... 1185 02:12:38,360 --> 02:12:41,800 bezañ lazhet evel loened gouez. 1186 02:12:42,320 --> 02:12:45,160 Pa sko un den du en-dro, un estremour eo. 1187 02:12:45,320 --> 02:12:48,240 Ret eo dezhañ chom azezet hep ober netra ha n'em eus santimant ebet 1188 02:12:48,400 --> 02:12:50,480 bezañ difeuls ha karet e enebour 1189 02:12:50,640 --> 02:12:53,320 n'eus forzh peseurt tagadenn dre gomz pe get 1190 02:12:53,480 --> 02:12:54,560 dleet eo d'e gemer. 1191 02:12:54,720 --> 02:12:58,800 Met mar sav hag en un doare bennak klask a ra en em zifenn 1192 02:12:59,640 --> 02:13:01,600 neuze eo un estremour. 1193 02:13:06,120 --> 02:13:09,600 A-wechoù an arme tapout a rafe tud ar gêriadenn. 1194 02:13:09,760 --> 02:13:12,920 Kelc'hiañ a raent anezho evel-se 1195 02:13:13,080 --> 02:13:14,560 ha galvit anezho : 1196 02:13:14,720 --> 02:13:17,800 Da verc'h eo homañ ? Pe ho mab ? 1197 02:13:18,400 --> 02:13:19,600 Rediet e voe ar gerent neuze 1198 02:13:19,760 --> 02:13:22,440 kaout darempredoù reizhel gant o bugale o-unan dirak an holl. 1199 02:13:28,240 --> 02:13:30,320 Stourm a ran en Afrika 1200 02:13:30,480 --> 02:13:32,560 evit ar frankiz hag an demokratelezh. 1201 02:13:32,920 --> 02:13:37,480 Hon obererezh e Kongo un oberiadenn eus an OTAN eo. 1202 02:13:41,960 --> 02:13:44,040 Jacopetti a erruas. 1203 02:13:44,200 --> 02:13:48,360 Resevet em eus titouroù digant ar jeneral Mobutu 1204 02:13:48,520 --> 02:13:50,600 e oa aotreet evit tennañ fotoioù. 1205 02:13:51,400 --> 02:13:54,920 Ur filmaozer mat eo Jacopetti. 1206 02:13:55,080 --> 02:13:59,080 Marteze e lavaras, — Selaou, setu eun den o veza fuzuilhet 1207 02:13:59,240 --> 02:14:03,080 lakaat anezhañ un tamm muioc'h a-gleiz, evel-se e sklêrijenn gwelloc'h an heol." 1208 02:14:17,760 --> 02:14:21,880 Pa oan chomet e Leopoldville Alies e welen Ensavadur Goethe. 1209 02:14:25,880 --> 02:14:30,640 Sur a-walc'h eo un ensavadur eus ar Republik Kevreadel. 1210 02:14:30,800 --> 02:14:33,440 Met ret eo din lâret 1211 02:14:34,280 --> 02:14:37,400 e oamp o redek traoù a-hed div linenn. 1212 02:14:38,080 --> 02:14:41,760 Emaomp o kas un "ofisiel" da benn. hag ur politikerezh "ez-ofisiel". 1213 02:14:49,720 --> 02:14:52,880 Heuliet em eus sonadegoù piano en Ensavadur Goethe. 1214 02:14:53,040 --> 02:14:56,960 N'on ket un den a lazh n****** hepken. 1215 02:15:04,600 --> 02:15:09,760 Ma privilej eo ur wech c'hoazh evit ho tegemer en degouezh-mañ. 1216 02:15:15,400 --> 02:15:17,280 D'an arzourien dreist 1217 02:15:18,080 --> 02:15:20,640 pere a gomz deomp hirio eus an traou-ze 1218 02:15:20,800 --> 02:15:23,680 a c'hell bezañ lavaret e yezh hollvedel ar sonerezh 1219 02:15:24,320 --> 02:15:27,840 Kinnig a ran hon enor hag hon trugarez. 1220 02:15:48,760 --> 02:15:51,440 Ne ouiemp ket penaos mont war-raok. 1221 02:15:51,600 --> 02:15:55,720 Ret e oa deomp sevel ur pont treuziñ ur stêr. 1222 02:15:56,360 --> 02:16:02,840 Teñval e oa ha divizet hon eus da c’hortoz ar beure evit treuziñ. 1223 02:16:03,000 --> 02:16:06,680 Met antronoz vintin ar soudarded a argasas ac'hanomp dre souezh. 1224 02:16:08,520 --> 02:16:10,960 Lod a dec'has kuit a-hed ar stêr. 1225 02:16:11,120 --> 02:16:14,320 Lod a voe lazhet war al lec'h. 1226 02:16:14,480 --> 02:16:19,320 Mulele, me, hag un nebeud partizaned kouezhet er stêr. 1227 02:16:19,800 --> 02:16:26,000 Chomet omp en dour adalek ar mintin betek eizh eur noz. 1228 02:16:26,160 --> 02:16:28,000 An dour betek amañ. 1229 02:16:28,880 --> 02:16:32,120 En ur zerc'hel hor sac'hoù hag hor fuzuilhoù a-us d'an dour. 1230 02:17:02,160 --> 02:17:03,440 Kontañ a ra ar ganaouenn : 1231 02:17:03,600 --> 02:17:06,720 « Lavaret o deus gaou pa oa bet lavaret deomp n'eo ket kreñv ar merc'hed." 1232 02:17:06,880 --> 02:17:10,680 «Met dre ar pez hon eus bevet, komprenet hon eus eo kreñv ar merc'hed." 1233 02:17:24,840 --> 02:17:26,920 Soñjal a ran hon eus priziet dreist 1234 02:17:27,080 --> 02:17:29,360 an dañjer soviedel e Kongo. 1235 02:17:30,080 --> 02:17:31,400 KONGO 1236 02:17:31,560 --> 02:17:36,600 jahinet kriz gant laeron Mobutu o brizonidi. 1237 02:17:37,160 --> 02:17:40,840 Gant skoazell an Amerikaned ha trevadennerien Belgia 1238 02:17:41,000 --> 02:17:45,160 ar c'hentañ ministr dilennet hervez al lezenn eus ar C'hongo, Patrice Lumumba 1239 02:17:45,320 --> 02:17:46,760 hag e vignoned a voe harzet. 1240 02:17:46,920 --> 02:17:50,640 An drevadennerien a lavar ur gomunour eo Lumumba. 1241 02:17:51,000 --> 02:17:55,920 Sklaer eo n'eo ket Lumumba ur gomunour, met ur vroadelour. 1242 02:17:56,320 --> 02:18:01,360 Met n'eo ket poent lakaat un termen d'an drevadennerezh ? 1243 02:18:06,840 --> 02:18:10,720 Lod n'o deus ket anavezet c'hoazh o nerz hag o wirionez. 1244 02:18:10,880 --> 02:18:15,760 Heuliañ a reont c'hoazh hini dec'h lincherien, o drevadennerien. 1245 02:18:15,920 --> 02:18:19,840 Marteze hiziv, met pas warc'hoazh. Ne c'hoarvezo ket ! 1246 02:18:20,000 --> 02:18:21,840 Sevel a raio ar bobl 1247 02:18:22,000 --> 02:18:26,040 ha reizhañ o c'hein evit dont da vezañ o mistri o-unan. 1248 02:18:26,200 --> 02:18:31,040 e-lec'h bezañ lakeed ha sklaved an drevadennerien. 1249 02:18:31,720 --> 02:18:33,920 Derc'hel soñj eus se, aotrounez. 1250 02:18:34,080 --> 02:18:36,600 Dont a raio an deiz-se abredoc'h eget na soñjit. 1251 02:18:37,760 --> 02:18:41,360 Marv d'ar sklaverezh trevadennel ! SEBELIZ AN TRA! 1252 02:18:41,520 --> 02:18:43,800 Sebelit anezhañ don en douar ! 1253 02:18:43,960 --> 02:18:46,320 Seul donoc'h, seul welloc'h ! 1254 02:18:55,000 --> 02:18:58,600 Gouzout a reomp e vote ar Stadoù-Unanet 1255 02:18:58,760 --> 02:19:02,920 evit hon diskoulm gant dent o ruzañ. 1256 02:19:03,800 --> 02:19:08,000 Neuze e lakaomp ar Stadoù-Unanet en ur gwir gudenn. 1257 02:19:08,920 --> 02:19:12,000 Ma votent a-enep deomp 1258 02:19:12,160 --> 02:19:14,960 heñvel e vefent ouzh an drevadennerien. 1259 02:19:20,360 --> 02:19:23,040 Unan eus an traoù a zo o vont evit sikour da gas an dra-se da benn 1260 02:19:23,200 --> 02:19:24,640 eo dizalc'hiezh Afrika. 1261 02:19:27,840 --> 02:19:29,280 Kregiñ a reomp da anavezout anezhañ. 1262 02:19:29,440 --> 02:19:34,600 Impalaerien ha trevadennerien ar C'hornôg sellit ouzh an dra-se evel ouzh ur gwallzarvoud bras. 1263 02:19:34,760 --> 02:19:37,920 Muioc'h a dañjer eget ar gomunouriezh pe marksouriezh pe sokialouriezh. 1264 02:19:38,080 --> 02:19:41,680 An afrikanegezh eo ar pezh a sellont outo bezañ ar gwir arvar. 1265 02:19:41,840 --> 02:19:45,280 Klask a ra ur soudard lakaat e genoù Lumumba ar brezegenn freuzet... 1266 02:19:49,600 --> 02:19:52,000 Republik Arab Unanet ? - Ya. 1267 02:19:52,800 --> 02:19:54,480 Etiopia ? -Ya. 1268 02:19:56,240 --> 02:19:58,120 Unaniezh Soviedel ? - Ya. 1269 02:19:58,280 --> 02:19:59,960 India? - Ya. 1270 02:20:00,760 --> 02:20:02,560 Nigeria ? -Ya. 1271 02:20:03,600 --> 02:20:05,560 Belgia ? - Dilezet. 1272 02:20:05,720 --> 02:20:08,000 Stadoù-Unanet ? - Dilezet. 1273 02:20:23,360 --> 02:20:27,280 Unvaniezh aziatek-afrikan a oa e Bodadeg Vroadel ar Broadoù Unanet 1274 02:20:27,440 --> 02:20:31,840 war an "Disklêriadur a-enep an drevadennerezh". a c'hounezas 89 mouezh. 1275 02:20:38,520 --> 02:20:42,600 Ret eo deomp hon-unan evit skrivañ hon istor hon-unan. 1276 02:20:47,760 --> 02:20:51,360 Sellit ouzh "digoradur harzoù Zaire". d'ar mare-se 1277 02:20:51,520 --> 02:20:53,440 divizet gant tud ar C'hornôg. 1278 02:20:53,600 --> 02:20:55,680 Disoc'h 929 an ABU eo. 1279 02:20:55,840 --> 02:20:57,240 Gouzout a ran anezhañ dre eñvor. 1280 02:20:57,400 --> 02:21:00,960 Gallout a rafen deskrivañ penaos adalek neuze 1281 02:21:01,320 --> 02:21:03,360 gouennlazh war-lerc'h gouennlazh eo goude ar gouennlazh | 1282 02:21:03,520 --> 02:21:04,600 hag a-benn ar fin Brezel Kongo. 1283 02:21:04,760 --> 02:21:05,720 A-benn pemp munutenn. 1284 02:21:39,040 --> 02:21:40,640 An holl a sell kuit. 1285 02:21:41,920 --> 02:21:43,800 N'eus nemet sellet ouzh an O.N.U. 1286 02:21:45,080 --> 02:21:47,040 Koustañ a ra 2 miliard a zollaroù bep miz. 1287 02:21:47,200 --> 02:21:49,120 E Kongo RD emaint e-pad tost 25 bloaz. 1288 02:21:53,560 --> 02:21:57,000 Dont a rejont a-benn da dapout Lumumba abalamour d'an O.N.U. 1289 02:21:58,840 --> 02:22:00,760 Dindan gwarez an ABU e oa Lumumba. 1290 02:22:02,120 --> 02:22:03,920 Hiziv eo ar memes tra. 1291 02:22:20,280 --> 02:22:24,720 D'ar 17 a viz Genver 1961 e oac'h en aerborzh Elisabethville. 1292 02:22:24,880 --> 02:22:28,480 pa oa Lumumba, Mpolo hag Okito a erruas. 1293 02:22:30,800 --> 02:22:33,160 Penaos e oac'h en aerborzh Elisabethville ? 1294 02:22:33,320 --> 02:22:36,680 Lavaret e oa bet din ur pakad pouezus erruout a rafe : 1295 02:22:36,840 --> 02:22:38,600 an tri den a zo kaoz anezho. 1296 02:22:39,360 --> 02:22:40,480 Penaos e oant d'ar mare-se ? 1297 02:22:40,640 --> 02:22:42,400 Bev e oant, met e peseurt stad? 1298 02:22:42,560 --> 02:22:43,560 Bev e oant. 1299 02:22:43,720 --> 02:22:46,960 Evit ar pezh a c'hellan lavaret eus al lec'h ma oan 1300 02:22:48,440 --> 02:22:51,520 ne oant ket dre ret en ur stad a "varv". 1301 02:22:58,000 --> 02:23:00,000 Desket hon eus holl ar mintin-mañ 1302 02:23:00,720 --> 02:23:02,760 gant pennadurezhioù Katanga 1303 02:23:03,400 --> 02:23:08,200 eus marv Patrice Lumumba ha daou eus e genlabourerien. 1304 02:23:50,960 --> 02:23:52,960 Setu ar gudenn neuze : 1305 02:23:53,120 --> 02:23:55,280 Ha chom a raio bev ar Broadoù Unanet ? 1306 02:23:55,440 --> 02:23:59,760 Ha klask a raio degas diwar-benn ar peoc'h gant ar...